Sunday, February 5, 2023

કાળચક્ર ભાગ ૨

 

 કાળચક્ર ભાગ ૨

એ જ વાક્ય હતું ચિંતા ન કરીશ સંયમનાથ હું તને લેવા આવીશ. એ સાથે એનું મન થોડું ખાટું થઈ ગયું પણ મનના વિચારોને ખંખેરીને એ ફ્રેશ થવા બાથરૂમમાં ગયો.

મુંબઈ ભારત દેશની આર્થિક રાજધાની. કહેવાય છે કે, માતા મુમ્બાદેવીના નામ ઉપરથી આ શહેરનું નામ કાળક્રમે મુંબઈ પડ્યું જેનું અંગ્રેજોએ બોમ્બે કરી નાખ્યું. મુંબઈનું એક નામ મોહમયી પણ છે અને મુંબઈ શહેર ખરેખર મોહ પમાડે તેવું જ છે.  સ્ટોક માર્કેટના કિંગ પણ મુંબઈમાં છે તો અંધારી આલમના ડોન પણ મુંબઈમાં છે. રોજે રોજ કેટલાય યુવાનો પોતાની આંખોમાં સફળતા થવાના શમણાં લઈને મુંબઈમાં આવે છે, સંઘર્ષ કરે છે અને પોતાની રીતે જીવવાનો પ્રયત્ન  કરે છે. પણ મુંબઈમાં આવનારા દરેક સફળ નથી થતા. જો ટકાવારની દ્રષ્ટિએ જોઈએ તો પોતાની આંખોમાં સફળતાના શમણાં લઈને આવનારાઓ પૈકી કદાચ પાંચ ટકા લોકો જ સફળ થતા હશે. બાકીના લોકો મુંબઈની ભાગદોડ ભરી જીંદગીથી ટેવાઈને યુઝ ટુ થઈ જાય છે અને મુંબઈમાં જ સ્થાયી થઈ જાય છે. નાની નાની ઓરડીઓની જેને સ્થાનીક બોલીમાં ખોલી કહે છે તેવી ઓરડીઓની ચાલીમાં વસી જાય છે તો કેટલાક પોતાનું કિસ્મત અંહિયા નહિ લખ્યું હોય તેમ માનીને પોતાના વતન ભેગા થઈ જાય છે. મુંબઈમાં રોજેરોજ આવું આવાગમન ચાલુ જ રહે છે. મુંબઈ એની ચોપાટી માટે ફેમસ છે અને બંગલામાંથી બીચ દેખાય તેવા દરિયા કિનારે આવેલા બંગલાઓ માટે પણ.

જુહુ... મુંબઈનો એક આર્થિક સમૃધ્ધ વ્યક્તિઓની વસાહત વાળો વિસ્તાર. આ વિસ્તારને ચીરીને એક રોડ આગળ બીચ તરફ જઈને બીચને પેરેલલ વળતો હતો. આ જ રસ્તા ઉપર છેલ્લે એક આલિશાન બંગલો હતો. ત્રિવેદી મેન્શન. રોડ ઉપર આગળ વધતા જનાર વ્યક્તિને ડ્રાઈવર સાઈડ બીચ તરફ એક બંગલો દૂરથી જ દેખાઈ જાય. લગભગ બાર ફૂટની લાલ ઈંટો વડે ચણેલી એક દિવાલ દેખાય એ જ ત્રિવેદી મેન્શન. જેમ નજીક આવો એમ ખબર પડે કે આ દિવાલ સાધારણ દિવાલ નથી. પણ દિવાલ ઉપર કલાત્મક કોતરણી કરવામાં આવી છે અને સાથે સાથે દિવાલની ઉપર તરફ બે ફૂટની તાર ફેન્સીંગ કરેલી છે. એક બોર્ડ મારેલુ છે એ દિવાલની ફેન્સીંગ ઉપર, લાઈવ વાયર જે સૂચવે છે કે આ તારની ફેન્સીંગમાં ઈલેક્ટ્રીક કરંટ ચાલુ છે. દિવાલની ઉપર નિયત અંતરે નાઈટ વિઝન સાથેના સી.સી.ટી.વી. કેમેરા ફીટ કરેલ છે. જેનું મોનેટરીંગ દિવાલની અંદર તરફ આવેલ સિક્યોરીટી કેબીનમાંથી કરવામાં આવે છે. કેમેરા પણ એટલા આધુનિક છે કે, ફૂલ સ્પીડમાં પસાર થતી ગાડીનીનંબર પ્લેટ અને તેમાં આગળ અને પાછળ બંગલાની દિવાલ સાઈડ બેઠેલ વ્યક્તિના ચહેરા સ્પષ્ટ દેખી શકાય. રોડની પેરેલલ લગભગ ૩૦ ફૂટ સુધી આ દિવાલ ચાલી રહી હતી. દિવાલની મધ્યમાં એક વિશાળ કમાન આકારનો ગેટ હતો. લગભગ બાર ફૂટની ઉંચાઈ અને આઠ ફૂટની પહોળાઈ વાળો લોખંડનો ગેટ હતો. ગેટમાં સામાન્ય અવર જવર માટે વચ્ચેથી એક નાનો દરવાજો હતો જેમાંથી ટુ વ્હીલર સાથે સરળતાથી અંદર આવી અથવા બહાર નીકળી શકાય તેવી વ્યવસ્થા હતી. એક વોચમેન ગેટ ઉપર કાયમ હાજર રહેતો હતો. અને એની પ્રાથમિક જરૂરીયાતો માટે ગેટની અંદર ડાબી તરફ બનાવેલ સિક્યોરીટી કેબીનમાં વોશરૂમની સગવડ હતી અને એક નાના રેસ્ટ રૂમની પણ. સિક્યોરીટી કેબીનમાં આખા બંગલામાં બહારની તરફ નાંખવામાં આવેલ સી.સી.ટી.વી. કેમેરાનું મોનેટરીંગ અને રેકોર્ડીંગ થતું હતું. ગાડીઓના આવવા-જવા માટે વિશાળ ગેટના વચ્ચેની તરફથી બંને તરફના પહેલા પહેલા હિસ્સા ખોલવામાં આવતા હતા.  ગેટ તરફથી અંદર આવો એટલે બંને તરફ સુંદર ગાર્ડન આવે અને ગાર્ડનને ચિરતો એક રસ્તો બંગલા તરફ આગળ વધે અને બંગલાના પોર્ચ એરીયા તરફથી આગળ વધી ડાબી તરફ વળીને બંગલાની નીચેના ભાગે બનાવવામાં આવેલ પાર્કિગ એરીયા તરફ આગળ વધે. પોર્ચ એરીયાની જમણી તરફ સ્ટાફ ક્વાટર્સ તરફ જતો રસ્તો હતો. રસ્તાની બાજુમાં પેરેલલ સ્ટાફ ક્વાર્ટર હતા અને સ્ટાફ ક્વાટર્ર પૂરા થાય તે પછી ગાર્ડન આવતું હતું.  બંગલાના રહેવાસીઓ અને આમાંત્રિતો પોર્ચ પાસે આવી ત્યાંથી સીધા બે પગથીયા ઉપર ચઢે એટલે ત્રિવેદી મેન્શનના પ્રથમ ફોયર આવે, માર્બલ ફ્લોરીંગ મઢેલું રાઉન્ડ શેપનું ફોયર જે રસ્તાથી બંગલાના દરવાજા તરફના સીધા રસ્તે ખુલ્લુ હતું અને એ ફોયરના સર્વન્ટ ક્વાટર તરફ જતા રસ્તાની તરફના ભાગે માર્બલનો ઓટલો બનાવવામાં આવ્યા હતા જેની ઉપર ગાદી મૂકવામાં આવી હતી. અને પાર્કિંગ તરફ જતા ભાગે હિંચકો હતો જેની સામે એક ટીપોઈ અને બે આરામ ખુરશી હતી. ગોઠવણી સ્પષ્ટ હતી જે મહેમાનોને બંગલાની અંદર બોલાવવાના ન હોય તેમની સાથે આ ફોયરમાં જ મુલાકાત કરવામાં આવતી હતી. એ પછી એક પગથિયું ઉપર તરફ બંગલાનો મેઈન દરવાજો આવે. આઠ ફુટની હાઈટનો સીસમના લાકડાનો દરવાજો અને એ દરવાજા ઉપરનું નકશીકામ બંગલાના વૈભવની ઝાંખી કરાવતું હતું. એ દરવાજામાંથી અંદર પ્રવેશો એટલે ડાબી બાજુ એક નાનો પેસેજ આવે જેમાં ગોઠવવામાં આવેલ એક શુ રેકમાં ઘરના સભ્યોના બહાર પહેરવાના અને ઘરમાં પહેરવાના જૂતાની ગોઠવણી કરવામાં આવેલ હતી અને જમણી તરફ એક નાનો વોશ એરીયા હતો. એટલે ઘરમાં દાખલ થતા પહેલા હાથ પગ ધોવાની સગવડ કરવામાં આવી હતી એ પછી આગળ ઘરનો વિશાળ ડ્રોઈંગરૂમ આવે. લગભગ વીસ વ્યક્તિઓ સહેલાઈથી બેસી શકે તેવી ગોઠવણી વાળા એ ડ્રોંઈગરૂમની મધ્યમાં ઉપર તરફ વિશાળ રજવાડી ઝુમ્મર લગાવવામાં આવ્યું હતું. મરૂન, બ્લ્યુ અને ક્રીમ કલરના પડદા બારીઓ ઉપર લગાવેલા હતા જે ઘરને રજવાડી લુક આપતા હતા. ડ્રોઈંગ રૂમની ભવ્યતા પૂરી થાય ત્યાં જ વિશાળ ડાઈનીંગ ટેબલ જેની બંને તરફ રજવાડી નકશી કામ કરેલી આઠ આઠ ખુરશીઓ હતી અને સામ સામેના છેડે આવી જ એક એક એમ કુલ અઢાર વ્યક્તિ એક સાથે જમી શકે તેવું ડાઈનીંગ ટેબલ. એના પછી કિચન વીથ સ્ટોર રૂમ એક સામાન્ય માણસનું ઘર હોય તેટલું મોટુ  કિચન હતું. કિચન કમ સ્ટોરની બાજુમાં પૂજા રૂમ હતો. જેમાં સેવનના લાકડાનું મંદિર હતું. મંદિરમાં મધ્યમાં મા અંબાની આરસની પ્રતિમા હતી સાથે શિવજી, ગણપતિજી, ભૈરવ અને હનુમાનજી મહારાજની પ્રતિમા હતી. કિચન કમ સ્ટોરની બાજુમાં એક દરવાજો હતો જે પાર્કિંગ રેમ્પ પૂરો થાય તે બાજુ ખૂલતો હતો અને જેમાંથી સ્ટાફને આવવા-જવાની પરવાનગી હતી. ડ્રોઈંગ રૂમ પૂરો થાય અને ડાઈનીંગ એરીયા શરૂ થાય તે જગ્યાએ એક સીડી હતી જે પહેલા માળ ઉપર જતી હતી. સીડીની નીચે એક નાનો વોશ એરીયા બનાવવામાં આવ્યો હતો. પહેલા માળ ઉપર કુલ ચાર બેડરૂમ હતા. સીડી પૂરી થાય તેની બાજુમાં એક સીડીની સામેની તરફ એક અને વચ્ચેના ભાગે ફોયર પછી બાજુ બાજુમાં બે. વચ્ચેના બે બેડરૂમમાંથી ડાબી તરફનો બેડરૂમ એટલે સંયમ ત્રિવેદીનો પર્સનલ બેડરૂમ કમ સ્ટડી રૂમ અને તેની બાજુનો બેડરૂમ એ સંયમ અને તેના પત્ની સ્મિતાનો રૂમ. સંયમ ત્રિવેદીના પર્સનલ બેડરૂમમાંથી તેના અને સ્મિતાના બેડરૂમમાં જઈ શકાતું હતું. સીડીની બાજુનો બેડરૂમ એ સંયમ અને સ્મિતાના પુત્ર શ્યામનો અને સામેનો બેડરૂમ એ સંયમ અને સ્મિતાની પુત્રી વિશ્વાનો. શ્યામના રૂમની બાજુમાંથી સેકન્ડ ફ્લોર ઉપર જવા માટેની સીડી હતી. સેકન્ડ ફ્લોર ઉપર  બે ગેસ્ટરૂમ, પર્સનલ જીમ અને લાયબ્રેરીની વ્યવસ્થા હતી. તેની ઉપર ટેરેસ હતું.

ફરી એલાર્મ વાગ્યું એટલે સંયમે શાવર કોક બંધ કરી ટર્કીશ ટોવેલથી પોતાનું શરીર સ્વચ્છ કરવાનું શરૂ કર્યું. બહાર આવીને એલાર્મ બંધ કર્યું ફરીથી એના કાનમાં પેલા શબ્દો ગુંજી ઉઠ્યા, ચિંતા ન કરીશ સંયમનાથ હું તને લેવા આવીશ. મનમાં આવેલા વિચારોને ખંખેરીને સંયમ ત્રિવેદીએ પૂજા માટેનું પિતાંબર ધારણ કર્યું, મોબાઈલ ચાર્જમાં મૂક્યો, અને ઉપર ઉપવસ્ત્ર અને પોતાના રૂમમાંથી બહાર આવી નીચે પૂજાના રૂમમાં ગયો.

Sunday, January 29, 2023

કાળચક્ર ભાગ -1

 

ભાગ- ૧

ચારે તરફ ઘોર અંધારું હતું. પોતાની જાતને એ નર્યા કાદવ-કીચડમાં ફસાયેલો અનુભવી રહ્યો હતો. એણે અનુભવ્યું કે, એના હોઠની નીચે સુધીનો ભાગ આ કાદવમાં ફસાયેલો છે. ધીમે ધીમે એણે એમાંથી બહાર આવવાનો, ઉપર ઉઠવાનો પ્રયત્ન કર્યો. અનેક કોશીષો બાદ એણે અનુભવ્યું કે એ થોડો ઉપર તરફ ઉઠી રહ્યો છે. પોતાની જાત ઉપર અને પરમાત્મા ઉપર વિશ્વાસ રાખીને એણે પ્રયત્નો ચાલુ રાખ્યા. ધીમે ધીમે એ છાતી સુધી આ કળણમાંથી બહાર આવ્યો. પ્રયત્ન પૂર્વક એણે પોતાના હાથ વડે મોઢા ઉપરની ગંદકી સાફ કરી થોડી આંખો ખુલી હોય એવું તેણે અનુભવ્યું. ચારે તરફ અંધકારના કારણે કશું જ સ્પષ્ટ જોઈ શકાતું ન હતું. એણે ફરી આંખો બંધ કરી ફરીથી પ્રયત્નો શરૂ કર્યા  આ ગંદકીમાંથી બહાર આવવાના. ખબર નહિ કેટલો સમય થયો હશે... પણ એણે અનુભવ્યું કે એ ઉપર તરફ જઈ રહ્યો છે. કદાચ બહાર આવી રહ્યો છે. પણ જેટલો એ ઉપર તરફ જતો પોતાની જાતને અનુભવતો એટલો જ એના શરીરના નીચેના અંગો જાણે કે, નીચે તરફ કોઈ ખેંચી રહ્યું હોય તેવું ખેંચાણ અનુભવતો. આખરે એના પ્રયત્નો  સફળ થયા. એ ધીરે ધીરે ઉપર તરફ ઉઠવા લાગ્યો અત્યંત ધીમી પણ મક્કમ ગતિથી. ઉપરની તરફથી એના ઉપર જાણે કે પાણીનો વરસાદ થઈ રહ્યો હોય તેવું તેને અનુભવ્યું ધીમે ધીમે એના શરીર ઉપરની ગંદકી દૂર થઈ રહી હોય તેવું લાગ્યું. ઠંડા પાણીનો સ્પર્શ એને આનંદ આપી રહ્યો હતો. જેમ જેમ ઉપર તરફ એ ગતિ કરી રહ્યો હતો તેમ તેમ એણે જાણે કે એનું શરીર વાયુનો ગોળો હોય તેવું હળવુ લાગી રહ્યું હતું.

આખરે એ આ ગંદકી, કળણ, કાદવ કીચડમાંથી પૂરેપૂરી રીતે બહાર આવી ગયો. ધીમે ધીમે એણે આંખો ખોલી સફેદ પ્રકાશના આછા આછા કિરણોમાં અણે નીચે જોયું. નીચે જોઈને એને ચીતરી ચડી એક ધ્રૃણા થઈ આવી. નીચે ગંદકી હતી, પારાવાર ગંદકી.કંઈ કેટલાય કીડા એમાં ખદબદી રહ્યા હતા. મળ-મૂત્ર, રૂધિર માંસના લોચા હતા. એક પળ માટે આ દ્રશ્ય જોઈ ન શકાતા એણે પોતાની આંખો બંધ કરી અને પછી પાછી ખોલી ફરીથી નીચે જોયું. આ વખતે ધ્યાન પૂર્વક જોતા એણે જોયું કે કેટલાય લોકો એની જેમ જ આ ગંદકીમાં ફસાયેલા હતા પણ જાણે કે, કોઈને આ ગંદકીમાંથી બહાર નીકળવાની ઈચ્છા જ ન હોય તેમ પડી જ રહ્યા હતા. અસંખ્ય વિષધર સાપ આવા વ્યક્તિઓની આસપાસ ફરી રહ્યા હતા. ફરીથી અણે આંખો બંધ કરી દીધી અને ઉપર તરફ ગતિ કરવાનો પ્રયત્ન કર્યો. થોડીક ક્ષણો પછી એ અનુભવી રહ્યો હતો કે એ ફરીથી ઉપરની તરફ ગતિ કરી રહ્યો છે. થોડાક સમય બાદ ફરીથી એની ગતિ અટકતા એણે ફરીથી આંખો ખોલી. નીલા જાંબલી રંગનો આછો આછો પ્રકાશ એણે અનુભવ્યો. અગાઉના અનુભવ મુજબ એણે ફરીથી નીચે જોયું. આ વખતે એણે જે અગાઉ દ્રશ્ય જોયું હતું તેનાથી પણ વધુ ભયંકર દ્રશ્ય હતું. પેલા કાદવ-કળણ અને ગંદકીની ફરતે ઉંચા ઉંચા પહાડો હતા જેના ઉપરથી ધગધગતો લાવારસ નીચે કાદવમાં ભળતો હતો. કેટલાય વ્યક્તિઓ આ લાવારસના કારણે સળગી રહ્યા હતા. વિકૃત અને ભયાનક ચહેરા વાળા વ્યક્તિઓ આ ગંદકીના કળણની ફરતે પહેરો ભરી રહ્યા હતા અને જે કોઈ આમાંથી બહાર નીકળવાનો પ્રયત્ન કરે તેને પાછા આ કળણમાં નાંખતા હતા. વધુ ધ્યાન પૂર્વક જોતા એણે લાગ્યું કે આ ગંદકી યુક્ત કળણ જેવા અનેક ગંદકી યુક્ત કળણો નીચે તરફ હતા અને તેની નીચે પણ આવા કેટલાય ગંદકી યુક્ત સ્તરનો સમૂહ હતો જેમાંથી એ ઉપર તરફ ઉઠીને આવ્યો હતો.  નીચેનું દ્રશ્ય અસહ્ય બનતા ફરીથી એણે આંખો બંધ કરી અને ફરીથી એની ઉર્ધ્વ દિશા તરફની ગતિ શરૂ થઈ.

એણે ધ્યાન પૂર્વક કાન લગાવ્યા દૂર દૂર ક્યાંક આરતી થઈ રહી હોય તેવા તાલબધ્ધ ઘંટનાદ એણે સાંભળ્યા. એણે એનું પોતાનું શરીર એકદમ હલકું લાગી રહ્યું હતું. એ જાણે કે હવામાં તરી રહ્યો હોય તેવું અનુભવી રહ્યો હતો. ફરીથી ઉર્ધ્વ દિશા તરફની એની ગતિ આરંભ થઈ દૂરથી આવતા તાલબધ્ધ ઘંટનાદની સાથે પખાવજ અને શંખના ધ્વનિ પણ એને સંભળાવવા લાગ્યા. થોડીક વાર બાદ એની ગતિ અટકી. એણે આંખો ખોલી ચારે તરફ જાત જાતના રંગીન સુગંધિત ફૂલોના બગીચા હતા, ખળખળ વહેતા ઝરણા હતા, નયનરમ્ય વાતાવરણ હતું. ચારે તરફ શાંતિ અને આનંદની અનુભૂતિ હતી. આસપાસના વાતાવરણને જોઈ એ પ્રસન્ન થઈ ગયો. મનમાં એક અજબ પ્રકારની શાંતિનો એને અનુભવ થયો. ક્યાંક બરફાચ્છાદિત પહાડો હતા તો ક્યાંક લીલાછમ ઘાસના મેદાનો અને એ મેદાનોના ઘાસ ઉપર પડેલી ઝાકળની બુંદો અને એ બુંદોમાંથી પરાવર્તિત થતો સૂર્યપ્રકાશ નાના નાના અનેક મેઘધનુષ્યોની રચના કરતો હતો. એણે જોયું કે દુધ જેવા સફેદ હંસો મુક્ત પણે વિચરી રહ્યા હતા અને મેદાનોની વચ્ચેથી પસાર થઈ રહેલ ઝરણાના કાંઠેથી કંઈક ચરી રહ્યા હતા. સ્વભાવના કુતુહલને આધિન એ ધીમે ધીમે ઝરણાઓ તરફ આગળ વધ્યો. એને આગળ આવતો જોઈને હંસોએ એક નજર એની તરફ કરી પણ એ હંસોએ કોઈ શોર ન કર્યો કે પોતાની કામગીરી અટકાવવાનો કોઈ પ્રયત્ન પણ ન કર્યો. ધીમે ધીમે એ હંસોની નજીક એમની વચ્ચે જઈને બેસી ગયો. એના પગ ઉપર વહેતા ઝરણામાંથી ઉઠતા પાણીના ફોરા પડી રહ્યા હતા, ઠંડુ પાણી એને એક આનંદ આપી રહ્યું હતું. એણે ઝરણા તરફ નજર કરી કાચ જેવું સ્વચ્છ પાણી હતું. નિર્મળ અને શુધ્ધ પાણીની નીચેના પથ્થરોને પણ આસાનીથી જોઈ શકાતા હતા. એણે ફરીથી હંસો જે ચરી રહ્યા હતા તે તરફ નજર કરી. અસંખ્ય મોતી ત્યાં વેરાયેલા હતા. એણે પોતાનો હાથ આગળ લંબાવ્યો એ મોતીના ઢગલા તરફ. એ સાથે જ દૂરથી એક બુલંદ અવાજ આવ્યો, રોકાઈ જા સંયમનાથ... કોનો અવાજ છે અને શું કહેવા માંગે છે એ બધું એ સમજે એ પહેલા એણે લંબાવેલો હાથ મોતીના ઢગલા સુધી પહોંચી ગયો અને એક મુઠ્ઠીમાં મોતી એના હાથમાં હતા.

એ સાથે જ વાતાવરણ જાણે કે પલટાઈ ગયું અને એ તીવ્ર ગતિથી નીચે તરફ સરવા લાગ્યો. સુંદર દ્રશ્યો ઝડપથી અદ્રશ્ય થઈ ગયા, શંખનાદ, પખાવજના ધ્વનિ અને તાલબદ્ધ રીતે આવતો ઘંટનાદ સંભળાવવાના બંધ થઈ ગયા. નીચે તરફ એણે નજર કરી એ જ ભયાનક દ્રશ્યો એની નજર સામે દ્રશ્યમાન થયા. એણે ઉપર તરફ નજર કરી જાણે દયા માંગતો હોય તેમ. ફરીથી પેલો બુલંદ અવાજ એને સંભળાયો, ચિંતા ન કરીશ સંયમનાથ હું તને લેવા આવીશ..

એલાર્મ ઘડિયાળ વાગી ઉઠયું અને એ જાગી ગયો કે એ જાગી ગયો એટલે એલાર્મ વાગ્યું એ કશું જ એ નક્કી કરી શક્યો ન હતો. એ.સી. ચાલુ હતું તો પણ એના ચહેરા ઉપર પરસેવાના ટીપાં દેખાઈ આવતા હતા. એનો શ્વાસ ધમણની જેમ ચાલી રહ્યો હતો. એલાર્મ બંધ કરી એણે સામેની ડીજીટલ ક્લોક તરફ જોયું. સમય સવારના ૫.૦૦ વાગ્યાનો હતો અને તારીખ હતી ૨૪/૦૫/૨૦૨૧, ગુરૂવાર. આજે એનો જન્મ દિવસ હતો જીવનના ૫૭ વર્ષ પૂરા થયા હતા અને આજે ૫૮માં વર્ષમાં પ્રવેશ હતો. તારીખ: ૨૪/૦૫/૧૯૬૪, સૌરાષ્ટ્રના એક નાના ગામમાં એક સામાન્ય બ્રાહ્મણ પરિવારમાં એક બાળકનો જન્મ થયો હતો. જેના જન્મના છઠ્ઠા દિવસે એનું નામકરણ થયું હતું સંયમ ત્રિવેદી, સંયમ વિપુલચંદ્ર ત્રિવેદી જે આજે સમગ્ર ભારતના ઉદ્યોગપતિઓમાં એક જાણીતું નામ બની ગયું હતું. આજે પોતાનો જન્મદિવસ છે એ યાદ આવતા એના ચહેરા ઉપર એક ખુશીના ભાવ છવાઈ ગયા પણ એ સાથે જ ગયા વર્ષે એના જન્મદિવસ ઉપર એને મળેલ પેલા સાધુ-સન્યાસીનો ચહેરો અને એની વાત યાદ આવી ગઈ. એ જ વાક્ય હતું ચિંતા ન કરીશ સંયમનાથ હું તને લેવા આવીશ. એ સાથે એનું મન થોડું ખાટું થઈ ગયું પણ મનના વિચારોને ખંખેરીને એ ફ્રેશ થવા બાથરૂમમાં ગયો.

Sunday, January 22, 2023

હતો એક રાવણ દશ માથાળો વીસ ભૂજાળો

 હતો એક રાવણ દશ માથાળો વીસ ભૂજાળો

શિવને ચાહનારો, ચાર વેદને જાણનારો

નવ ગ્રહને કાબૂ કરનારો વિધાતાને હરાવનારો

હતો એક રાવણ દશ માથાળો વીસ ભૂજાળો


શિવ તાંડવ રચનારો, યંત્ર મંત્ર અને તંત્રને જાણનારો

સમુદ્ર કેરા પાણીથી પુષ્પકને ચલાવનારો

ત્રણે લોકને જીતનારો અને લંકામાં રહેનારો

હતો એક રાવણ દશ માથાળો વીસ ભૂજાળો


પનોતી માથે પગ મૂકી આસને બેસનારો

પોતાના હાથેથી કૈલાસને ઉચકનારો

પોતાના આંતરડાથી રાવણહથ્થો બનાવનારો

હતો એક રાવણ દશ માથાળો વીસ ભૂજાળો


જીદ ઉપર પોતાની અડગ રહેનારો

પોતાના સિવાય ન કોઈને ગણનારો

ખભે મા ને બેસાડી એનું માન જાળવનારો

હતો એક રાવણ દશ માથાળો વીસ ભૂજાળો


વિષ્ણુને અવતાર લેવા મજબૂર કરનારો

પોતાના સહિત પોતાના કૂળને તારનારો

જીદને ખાતર પોતાની હરિના હાથે મરનારો

હતો એક રાવણ દશ માથાળો વીસ ભૂજાળો


-----આશિષ મહેતા

Sunday, January 8, 2023

બીરજુ બીરવા ભાગ-24 (અંતિમ ભાગ)

 

 બીરજુ બીરવા ભાગ-24 (અંતિમ ભાગ)

આવો તેજુમલજી કેમ છો?” બીરવાએ તેજુમલ ઉર્ફે ડિટેક્ટીવ કમલને હસતા ચહેરે આવકાર આપ્યો.

બસ મજા છે. ભગવાનની દયાથી ચાલે રાખે છે. ડિટેક્ટીવ કમલે જવાબ આપ્યો.

આપની ઓફર મેં અમારા બીજા ટ્રસ્ટીઓને જણાવી અમારા ટ્રસ્ટીઓએ પણ હકારાત્મક અભિપ્રાય આપ્યો એટલે આપને આજે બોલાવ્યા.મારે, આપની પાસેથી કેટલીક માહિતી જાણવી હતી.

બોલોને શેઠિયા. પોતાની ચાલ સફળ થતી જોઈને ડિટેક્ટીવ કમલે ઉત્સાહપૂર્વક પૂછયું.

આપની ફર્મની રજીસ્ટ્રર્ડ ઓફિસનું સરનામું જોઈશે અને અમારી શરત એ છે કે આપે ઓછામાં ઓછા એક હજાર નંગની ખરીદી કરવી પડશે અને એ પણ અમારા એક્ષપોર્ટના ભાવથી. જેનું અડધું પેમેન્ટ ઓર્ડર વખતે અને બાકીનું તમને માલની ડિલીવરી મળે તે સમયે. બીરવાએ ઠંડા કલેજે પોતાની શરત મૂકી.

બીરવાની શરત સાંભળીને ડિટેક્ટીવ કમલ ઉર્ફે તેજુમલના કપાળે પરસેવો વળી ગયો. થોડીક વાર પછી એણે બાજી સંભાળતા કહ્યું, સારૂ તમે મને કેટલોગ આપો હું વિચારીને કહીશ.

બીરવાએ રઘુનંદનની સામે જોઈને કહ્યું, રઘુ, આમને જો આપણને એમનો પરિચય ન આપ્યો હોત તો આપણે થાપ ખાઈ જાત ને. તેજુમલજીનો ચહેરો અને કદ કાઠી આપણા કોલેજ ફ્રેન્ડ રામકિશન જેવી છે. નહિ.!? વિજ્ઞાન કહે છે કે એક સરખા ચહેરા વાળા સાત લોકો આ પૃથ્વી પર હોઈ શકે. આમને જોયા પછી એ વાત માનવી જ પડે. કહીને બીરવા હસી પડી અને રઘુનંદને એના હાસ્યમાં સૂર પૂરાવ્યો. તેજુમલે પણ વાતમાં ભાગ લેતા કહ્યું, હા સાચી વાત છે. એ પછી વાત ટુંકાવી વિદાય લીધી.

પોતાની હોટલ ઉપર જઈને એ નવ શીખ્યા ડિટેક્ટીવ કમલે અમરેલી ફોન કર્યો સામે છેડે સુમંત પારેખે ફોન રીસીવ કર્યો, સર તમને જે ભ્રમ થયો હતો તે ખોટો છે. મેં જાતે ઉદય ટ્રસ્ટના વ્યક્તિઓની તપાસ કરી. આ લોકો વેપારી માણસો છે.

સામા છેડેથી આપવામાં આવતી સૂચના અને કહેવામાં આવતી વાતો સાંભળી રહ્યા બાદ ડિટેક્ટવ કમલે કહ્યું

હા સાહેબ બરાબર તપાસ કરી છે. એ પછી જ આપને રીપોર્ટ આપ્યો. આપ મારી ફી મારા ખાતામાં જમા કરાવી દેશો. મારૂં કામ અંહિયા પૂરૂ થયું. કહીને ડિટેક્ટીવ કમલે ફોન કટ કર્યો અને પોતાનો સામાન પેક કરવાનું શરૂ કર્યું.

બીજા દિવસે ડિટેક્ટીવ કમલે હોટલમાંથી ચેક આઉટ કર્યું.

--------------

એક સાંજે જગો અને મંગો ઉર્ફે જગજીવન અને મંગળદાસ બંને શાંતિથી વાતો કરતા બેઠા હતા. ઉદય ટ્રસ્ટની ઓફિસથી બીરવા અને રઘુનંદન આવ્યા એટલે જગાએ બંનેને બોલાવ્યા. આજે જગો ઉર્ફે જગજીવન ખૂબ જ ખુશ હતો.

આવો બંને આજે એક વાત કહેવી છે. આમ તો તમારો આભાર માનવો છે. તમે જો આ નવો ચીલો ચાતર્યો ન હોત તો આજે આપણી આ સારી છબી સમાજમાં ન હોત.

બાપુ, એ માટે પણ આપનો જ આભાર અમારે માનવો પડે. આપે મને અને બીજા બધાને ભણાવ્યા અને આપણી વંશ પરંપરાગત કળા પણ. સાથે સાથે અમને અમારી રીતે કામ કરવા દીધા અને  એ બધા જ કામમાં યોગ્ય સાથ સહકાર પણ આપ્યો.

હા, પણ તમે આ જે ટ્રસ્ટ શરૂ કર્યું તેના કારણે જ આજે શાંતિથી રોટલો ખાઈ શકીએ છીએ.

એ બધી વાતો છોડો અત્યારે.. એ કહો કે જમ્યા કે નહિ.?”

હા, બસ જો વાળુ કરી લીધું તમે પણ પરવારી જાવ.”

એ રાત્રે જગજીવન ઉર્ફે જગો ખૂબ જ ખુશ હતો અને લગભગ વહેલી પરોઢ સુધી એણે મંગા જોડે વાતો કરી ભૂતકાળ વાગોળ્યો.

બીજા દિવસે, સવારે મોડા સુધી જગો ઉઠ્યો નહિ એટલે રઘુનંદન એને ઉઠાડવા ગયો. ત્યારે જગો ઉઠ્યો જ નહિ. જગો- જગજીવન બધાને છોડીને અનંતની વાટે ચાલી નીકળ્યો હતો.

આગલી સાંજે જે હસી ખુશીનો માહોલ હતો તે બીજા દિવસની સવારે ગમગીનીમાં તબદીલ થઈ ગયો. સહુથી વઘુ આધાત મંગા ઉર્ફે મંગળદાસને વધુ લાગ્યો. મંગાનો બાળપણનો સાથી ઓચિંતો જતો રહ્યો.. મંગા ઉર્ફે મંગળદાસને આઘાત પચાવવો અઘરો પડ્યો. પણ દુઃખનું ઓસડ દહાડા એ મુજબ સમય પસાર થતો ગયો. ધીમે ધીમે મંગાને જગાના વિયોગના આઘાતની કળ વળતી ગઈ. જગાના ગયા બાદ, મંગાનું જીવન જાણે સાવ બદલાઈ જ ગયું. એનો દિવસનો મોટા ભાગનો સમય માળા કરવામાં પસાર થતો.

એક સાંજે મંગા ઉર્ફે મંગળદાસને એની પત્નીએ એક સમાચાર આપ્યા, કહુ છું, થારી બેટી રો સારા દિવસો છે. તુસ્સી નાના બનવાના હો.

હવે તો તું સુધર, આટલા વર્ષો પછી પણ તને એ જ કહેવાનું કે બધા જ પ્રાંતની ભાષા ભેગી કરીને નહિ બોલ. કહીને મંગો હસ્યો અને ઉભો થઈને બીરવાના રૂમ તરફ ગયો.

બીરજુ, બેટા આવું કે અંદર?” કહીને મંગો દરવાજે ઉભો રહ્યો.

બાપુ આવોને. કહીને બીરવા ઉર્ફે બીરજુએ આવકાર આપ્યો.

બોલો બાપુ શું કામ પડ્યું?”

કંઈ નહિ, બસ તમારી તબિયત સારીને. આરામ કરો કહીને મંગો પાછો એના રૂમમાં જતો રહ્યો.

એક બાપની મર્યાદા સાચવીને મૂક આશિષ આપીને.

સમય પસાર થતો ગયો અને બીરવાએ પૂરા મહિને એક તંદુરસ્ત બાળકને જન્મ આપ્યો. પહેલી વખત આ સમાજના કોઈ બાળકનો જન્મ હોસ્પિટલમાં થયો હતો. બાળકના નામકરણની તારીખે બીરવાના આગ્રહથી સી.પી. રાજકોટ અજય શેલત તેમના પરિવાર સાથે ઊપસ્થિત રહ્યા. રઘુનંદનની કોઈ સગી બહેન તો હતી નહિ એટલે નામકરણની જવાબદારી વંદનાના ભાગે આવી. વૃષભ રાશિ પરથી સહુએ મળીને બાળકનું નામકરણ કર્યું. ઊદય, ઊદય રઘુનંદન પરિહાર.

ઊદયના જન્મની પ્રથમ વર્ષગાંઠ ઉજવવાનું નક્કી થયું. બહુ અંગત માણસોની હાજરીમાં પ્રસંગ ઉજવવાનો હતો. ગણતરીના વ્યક્તિઓ વચ્ચે પણ સી.પી. રાજકોટ અજય શેલતની હાજરી નોંધનીય હતી. આનંદ પૂર્વક જન્મદિવસની ઉજવણી પૂર્ણ થઈ.

રાત્રે મંગા ઉર્ફે મંગળદાસે રઘુનંદનને પૂછ્યું કે આ સી.પી. રાજકોટ સાથેના તમારા સંબંધો આટલા નજીકના કેવી રીતે છે. રઘુનંદને કોઈ જ જવાબ ના આપ્યો અને શુભરાત્રી બાપુ કહીને ઉભો થઈ ગયો.

રાત્રે પોતાના રૂમમાં બીરવા ઉર્ફે બીરજુ અને રઘુ ઉર્ફે રઘુનંદન વાતો કરી રહ્યા હતા.

કોલેજમાં આપણો મિત્ર અજ્જુ, જેના માતા-પિતાનું અકસ્માતમાં અવસાન થયું અને આપણે એની ફી ભરી એને શક્ય તેટલી મદદ કરી. બદલામાં એણે આપણને આપણા દરેક મિશનમાં કોઈ લુપ હોલ્સ ન રહી જાય અને જો કદાચ રહી પણ જાય તો શું કરવું એની સમયસર માહિતી આપતો ગયો. કોલેજ કાળની જુની વાતો યાદ કરતા કરતા બંને મોડા સુધી જાગ્યા.  બીજા દિવસથી ફરી ઉત્સાહ પૂર્વકનના ઉદય ટ્રસ્ટના એ જ રૂટિન કાર્ય....

એ પછીના સમયગાળામાં ઉદય ટ્રસ્ટની પ્રવૃત્તિ અને પ્રતિષ્ઠા વધતી ગઈ અને સાથે સાથે જ જુની વાતો ભૂલાતી ગઈ અને ભુંસાતી ગઈ.

 

----સમાપ્ત—

વાચક મિત્રો, આ સમગ્ર વાર્તા કાલ્પનિક છે આ વાર્તાના પાત્રો, ઘટનાઓ, સ્થળ એ તમામ કાલ્પનિક છે. વાસ્તવમાં આવી કોઈ જ ઘટના, પાત્રો કે આવો કોઈ સમાજ કે પરિવાર અસ્તિત્વમાં નથી. આમ છતાં, જો કોઈ વ્યક્તિનું નામ, સરનામું, સ્થળ, ઘટના, અટક કે અન્ય કોઈ પ્રસંગ સાથે સંકળાય તો તે એક માત્ર સંયોગ છે.

આભાર સહ....

આશિષ મહેતા...

 

Sunday, January 1, 2023

બીરજુ બીરવા ભાગ 23

 

 બીરજુ બીરવા ભાગ 23

સમય પસાર થતો ગયો, ઉદય ટ્રસ્ટની પ્રવૃત્તિઓ વેગ પકડતી ગઈ અને પરિહાર પરિવારને એક સન્માન મળતું થયું. ઉદય ટ્રસ્ટના બેનરમાં એક વાક્ય લખવામાં આવ્યું, હકનું છોડવું નહિ અણહકનું લેવું નહિ. ગૃહઉદ્યોગની પ્રવૃત્તિ હેઠળ કોરા નાસ્તા, હાથ વણાટનું કાપડ, ભરતકામ અને આવી બીજી પ્રવૃત્તિઓ દ્વારા ઘણા પરિવારોને રોજગારી મળી હતી. લોકલ આઉટલેટ પરથી થતા વેચાણની સાથે સાથે એક્ષપોર્ટમાં પણ નોંધપાત્ર વધારો થયો હતો.

એક સવારે ઉદય ટ્રસ્ટની ઓફિસે એક કાર આવીને ઉભી રહી. ટ્રસ્ટની ઓફિસની બહાર લાગેલા સી.સી.ટી.વી. કેમેરામાંથી બીરવાએ કારમાંથી ઉતરનારને જોયો એને કંઈક શંકાસ્પદ લાગ્યું. આવનારે ઓફિસના રીસેપ્શન ઉપર કહ્યું, મારે ટ્રસ્ટીને મળવું છે. મોટો ઓર્ડર આપવો છે. બીરવાનું અંતરમન આવનારના પહેરવેશ અને વ્યક્તિત્વ વચ્ચેના ભેદને શંકાસ્પદ સૂચવી રહ્યું હતું. રીસેપ્શનીસ્ટે રીસેપ્શન ઉપરથી ઈન્ટરકોમ ઉપર બીરવાને કહ્યું, કોઈ તેજુમલજી આપને મળવા માંગે છે. એમને બેસાડો હું જ બહાર આવું છું મળવા. બીરવાએ સામે સૂચના આપી. રીસેપ્શનીસ્ટે આવનાર તેજુમલને સામેના સોફામાં બેસવા જણાવ્યું. આવનારે સોફામાં ગોઠવાયો. આ દરમ્યાન બીરવાએ રઘુનંદનને આવનાર શંકાસ્પદ હોવા વિશે જણાવી પોતાની જોડે વેઈટીંગ એરીયામાં આવવા કહ્યું.

વેઈટીંગ એરીયામાં બીરવા અને રઘુનંદન આવ્યા. રઘુનંદને પોતાની ઓળખાણ આપતા કહ્યું હું રઘુનંદન અને આ બીરવા અમે આ ટ્રસ્ટના ટ્રસ્ટીઓ. બોલો સાહેબ આપની શું સેવા કરી શકીએ.

આવનારે ઉભા થઈને પોતાનો પરિચય આપતા કહ્યું હું તેજુમલ, બોમ્બેમાં મારો ઈમ્પોર્ટ-એક્ષપોર્ટનો કારોબાર છે. તમારી હસ્તકલાની વસ્તુઓ મારે મોકલવી છે. એના માટે વાત કરવા આવ્યો છું.

તેજુમલ જે સોફા ઉપર બેઠો હતો તેની સામેની તરફના સીંગલ સોફા ઉપર બીરવાએ બેઠક લીધી અને તેજુમલની ડાબી બાજુની તરફના સીંગલ સોફા ઉપર રઘુનંદને બેઠક લીધી.

મારે ઈમ્પોર્ટ એક્ષપોર્ટનું મોટું કામ છે. મસાલા, દાળ, મીઠું, કેમીકલ, મેડીસીન, ક્લીનીંગ મટીરીયલ્સ આ બધી વસ્તુઓ હું નિયમીત એક્ષપોર્ટ કરુ છું. મારે હસ્તકલાની વસ્તુઓ એક્ષપોર્ટ કરવી છે. ભારતની હસ્તબનાવટની વસ્તુઓ અને હાથની કલા દુનિયામાં પ્રચલિત થાય તે હેતુથી.  તેજુમલે કહ્યું

બહુ સરસ, બીરવાએ ટુંકો પ્રત્યુત્તર આપ્યો.

મારી ગણતરી એવી છે કે, તમે જે હસ્તકલાની વસ્તુઓ બનાવો તે તમામ તમારે મને વેચવાની હું એક્ષપોર્ટના ભાવથી જ ખરીદ કરીશ અને તે વસ્તુઓ હું મારી કંપનીના નામથી એક્ષપોર્ટ કરીશ. તેજુમલે સીધી જ મુદ્દાની વાત કરી.

સારૂં આપનું નામ અને નંબર મને આપી દો. હું બીજા ટ્રસ્ટીઓને પૂછીને આપને જણાવીશ. કહીને બીરવાએ તેજુમલના નામ અને નંબર ડાયરીમાં નોંધી દીધા. તેજુમલે બીરવાનો નંબર માંગ્યો એટલે બીરવાએ ઉદય ટ્રસ્ટનું ઓફિસના નંબર વાળું વીઝીટીંગ કાર્ડ આપ્યું. તેજુમલે કાર્ડ પોતાના પર્સમાં મૂક્યું અને ઉભો થયો સાથે જ બીરવા અને રઘુનંદન પણ ઉભા થઈ ગયા. તેજુમલે વિદાય લીધી. બીરવાએ તરત જ હેમંત ઉર્ફે સરમણને ફોન  કરી તેજુમલનો પીછો કરી તેની રજે રજની માહિતી જાણી લાવવા સૂચના આપી. સમયની સાથે પહેરવેશ, બોલી,રહેણી કરણી બદલી શકાય પણ જે લોહીના ગુણ હોય તે ન જાય. તેજુમલના વર્તન ઉપર બીરવાને શંકા પડી અને તેજુમલની વાત કરવાની પધ્ધતિથી બીરવાની શંકા મજબૂત બની. સરમણ ઉર્ફે હેમંતને પણ ઘણા સમયથી જૂની પ્રવૃત્તિ કરવાની ઈચ્છા હતી અને એમાં પણ સરદાર-બીરવાએ આજે વર્ષો પછી ફરીથી એના ઉપર ભરોસો મૂકીને કામ સોંપ્યું હતું. એટલે એનો ઉત્સાહ વધી ગયો.

તેજુમલની પાછળ પાછળ જ સરમણ ઉર્ફે હેમંતે વિદાય લીધી.

-------------------------------------------------------

 એ પછીના બે દિવસો સામાન્ય દિવસની જેમ જ ગયા. કોઈ ખાસ નોંધનીય બાબત ન હતી. ત્રીજા દિવસે સરમણ ઉર્ફે હેમંતે સાંજે બીરવા ઉર્ફે બીરજુને તેજુમલનો રીપોર્ટ આપ્યો. તેજુમલ કોઈ વેપારી ન હતો, ખાનગી ડિટેક્ટીવ હતો નવો સવો અને પોતાને ડિટેક્ટીવ કમલ તરીકે ઓળખાવતો હતો. અમરેલીથી સુમંત તાજેતરમાં કચ્છ ફરવા આવ્યો હતો. એણે બીરવાને અને રઘુનંદનને જોયા એટલે એણે બીરવા અને રઘુનંદનની છાનબીન કરવાની જવાબદારી ડિટેક્ટીવ કમલને સોંપી. તેજુમલ ઉર્ફે ડિટેક્ટીવ કમલની માહિતી મેળવ્યા પછી રઘુનંદન ઉર્ફે રઘાએ બીરવાને પૂછ્યું, આનું શું કરીશું?”

કંઈ નહિ આવતીકાલે મળવા બોલાવીશું એની ઓફર અંગે આપણે સંમત છીએ, જો એ ઓર્ડર ઓછામાં ઓછા એક હજાર નંગના હોય તો, તેવું જણાવીશું અને પૈસા અડધા એડવાન્સ અને બાકીના ડિલીવરી સમયે એવી શરત મૂકીશું. એટલે એ ચાલ્યો જશે.

એ જ એના માટે સારૂ રહેશે. કહી રઘુનંદને દાંત કચકચાવ્યા.

ગુસ્સો એ સ્વાસ્થ્ય અને આયોજન બંને માટે હાનિકારક છે, રઘુ બીરવાએ શાંતિથી કહ્યું.

બીજા દિવસે, ઉદય ટ્રસ્ટની ઓફિસના નંબર ઉપરથી બીરવાએ તેજુમલ ઉર્ફે ડિટેક્ટીવ કમલને ફોન કર્યો અને મળવા બોલાવ્યો. થોડીવાર પછી ડિટેક્ટીવ કમલ ઉર્ફે તેજુમલ ઉદય ટ્રસ્ટની ઓફિસમાં હતો. માણસની અસલીયતની જાણ થઈ ગયા પછી એની સાથે વાત કરવાની કે રમત રમવાની મજા કંઈક અલગ જ હોય છે. એમ બીરવાને ડિટેક્ટીવ કમલ અને તેના આવવાના કારણની જાણ થઈ ગઈ હતી એટલે, બીરવા આજે ડિટેક્ટીવ કમલને બીરજુના શાતિર દિમાગનો પરિચય આપવાના મૂડમાં હતી.

Sunday, December 25, 2022

બીરજુ બીરવા ભાગ – 22

 

 બીરજુ બીરવા ભાગ – 22

રઘુનંદન ઉર્ફે રઘાને બોલતો સાંભળીને જગજીવન ઉર્ફો જગાએ બંનેને કહ્યું, મારે, તમારા અને અજયના સંબંધો ક્યારથી છે અને એ આપણા વિશે શું જાણે છે અને તમે પોલીસ સાથે કેમ ઘરોબો કેળવ્યો બધી જ માહિતી જોઈએ છે. ટોળીના સરદાર તરીકે  આ મારો હુકમ પણ છે.

રઘુનંદન ઉર્ફે રઘો એના પિતા જગાના બુલંદ અવાજથી આદેશાત્મક રીતે પૂછાયેલ આ સવાલનો જવાબ આપવો કે નહિ ? તે અંગે સહેજ વિચારમાં પડ્યો. બીરવાએ રઘુનંદનના ચહેરાની સામુ જોઈને જાણે એની મનોસ્થિતીનો તાગ મેળવી લીધો હોય તેમ તરત જવાબ આપ્યો, સરદાર આપના હુકમ અને ટોળીના પ્રસ્થાપિત નિયમો વચ્ચે પરસ્પર વિરોધાભાસ થાય છે. ટોળીનો નિયમ છે કે, ટોળીની બહારના કોઈપણ વ્યક્તિ દ્વારા ટોળીને કે તેના કોઈપણ સભ્યને મદદ મળતી હોય અગરતો આવી મદદ મળી હોય તો તે સભ્યનું નામ અને માહિતી ટોળીના સરદારને પણ આપવાની મનાઈ છે. તે છતાં આપની આમાન્યા જાળવતા હું એટલું કહીશ કે, રાજસ્થાનની ઘટનામાં અજયે આપણને મદદ કરી હતી. તેમજ અમારા ભાઈ-બહેનના સંબંધો અને રઘુનંદન તથા અજય વચ્ચેની મિત્રતાના સંબંધોના કારણે ટોળીને કોઈ જ નૂકશાન નથી કે આગળ પણ કોઈ ભય નથી અને આ વાત ઉપર હવે આગળ કોઈ જ ચર્ચા કરવી મને જરૂરી લાગતી નથી. બીરવાના દ્વારા સરદારને યાદ કરાવેલ નિયમથી વાત વણસી જાય તેવું વાતાવરણ થતું જોઈને મંગળદાસ ઉર્ફે મંગાએ કીધું. બીરજુ, બેટા, સમજી વિચારીને સંબંધોમાં આગળ વધવું. ટોળીનો નિયમ બરાબર છે અને તમે એ પાળ્યો એ પણ સારી વાત છે. પણ સરદાર પૂછે એ માહિતી આપવી જોઈએ એમ હું માનું છું. તમે હાલ આપવા ન માંગતા હોવ તો વાંધો નહિ. બીરવા અને રઘુનંદન બંને એ એકબીજા સામું જોયું અને પછી જગજીવન ઉર્ફે જગા તથા મંગળદાસ ઉર્ફે મંગાની રજા માંગી બંને રૂમમાંથી નીકળી ગયા.

થોડીવાર વાતાવરણમાં નીરવ શાંતિ ફેલાઈ ગઈ. જગાને પોતાનું અપમા થયું હોય તેવું લાગ્યું. મંગળદાર ઉર્ફે મંગાએ જગાના ચહેરાને વાંચી લીધો. થોડીવારની શાંતિ પછી મંગાએ જગાને કહ્યું, છોકરાઓ આપણા કરતા પણ હોંશિયાર છે. જે કરે છે તે વિચારીને જ કરે છે. જો એક વાત સમજ, હાલના જમાનામાં જૂની પધ્ધતિ અને વિચારધારા કામની નથી. આજે આપણે એક પ્રતિષ્ઠા ભર્યું જીવન જીવીએ છીએ તો તેના મૂળમાં આ છોકરાઓ જ છે અને બીજી વાત, ટોળીના નવી પેઢીના બધા જ છોકરાઓએ બીરજુને પોતાની સરદાર ગણી લીધી છે. રઘાએ પણ. એટલે આપણે આપણી મર્યાદા સચવાય તેવી રીતે જ વાત કરવી પડે. તારી વાત સાચી છે. આજે પોલીસ અધિકારી છેક આપણા આંગણે આવી રાત રોકાઈ અવસર માણીને ગયો. પોલીસનો ભરોસો નહિ એ સાચી વાત. પણ એણે પણ અંહિયા આવતા પહેલા પોતાની નોકરી, હોદ્દા અને સામાજિક પ્રતિષ્ઠાના જોખમનો અંદાજ લગાવ્યો જ હશે અને પછી એને અંહિ આવવાનું યોગ્ય લાગ્યું હશે તો જ આવ્યો હશે અને હવે આપણે પણ ક્યાં આપણા જૂના ધંધામાં છીએ. જગાને મંગાની વાત સાચી લાગી એના મનને શાંતિ થઈ અને ચહેરા ઉપર સ્મિત આવ્યું. બીરવા અને રઘુનંદનના  લગ્નના પંદર દિવસ પૂરા થઈ ગયા હતા. ઉદય ટ્રસ્ટની પ્રવૃત્તિ સારી રીતે ચાલી રહેલ હતી.

બીરવા અને રઘુનંદનના લગ્નનો પ્રથમ મહિનો પૂરો થયો એ સાંજે જગજીવને પોતાની ટોળીના સભ્યો માટે એક સમૂહ ભોજનનું આયોજન કર્યું, મંગાને પણ કારણની ખબર ન હતી. સમૂહ ભોજન બાદ જગાએ બુલંદ અવાજે કહ્યું, સહુને જય માતાજી આજે તમને બધાને એક ખાસ વાત કહેવાની છે. પોતપોતાના ગ્રુપમાં રહેલ બધાનું ધ્યાન જગજીવન ઉર્ફે જગા તરફ ગયું ધીમે ધીમે બધા જ જગાની નજીક આવી ગયા. ટોળીના સરદાર આજે કંઈક જણાવવા માંગતા હતા. બધાને નજીક આવી ગયેલા જોઈ તે અંગેની ખાતરી કરી લીધા બાદ, જગાએ આગળ કહ્યું, માતાજીની દયાથી આપણે બધા આજે એક ખૂબ સારી રીતે જીવી રહ્યા છીએ. આપણા ભૂતકાળના જીવન એ સમયની રઝળપાટ એ તમને બધાને યાદ હશે જ. તમારામાંથી કેટલાક એ વખતે બહુ નાના હતા અને કેટલાકનો તો જન્મ પણ નહતો થયો. મારી પેઢીના લોકોને એ રઝળપાટ અને સતત વિચરણ અને એ બધી જ ઘટનાઓ યાદ હશે. સમય બદલાયો અને બીરજુની કળા જોઈને એની ભણવાની માંગણી જોઈને મેં બીરજુ સહિત તમને બધાનો ભણાવવાનું નક્કી કર્યું સાથે સાથે વારસાગત જે શીખ્યા હતા જે આવડતું હતું તે બધું જ તમને જણાવ્યું શીખવ્યું. મારી અગાઉના સરદારે મને તેમની હયાતીમાં જ સરદાર તરીકેની જવાબદારી આપી અને મેં આ જવાબદારી પૂરી નિષ્ઠાથી નિભાવી, સમય થઈ ગયો છે કે, હું પણ નવા સરદારની નિમણુંક કરી નિવૃત્ત થઈ જાવું. આટલુ કહ્યા પછી જગજીવને એક વિરામ લીધો અને સામે ઉભેલા એની ટોળકીના સભ્યોના ચહેરા ઉપર એક નજર ફેરવી. લગભગ દરેકના ચહેરા ઉપર આશ્ચર્યના ભાવ હતા. થોડાક વિરામ બાદ જગજીવને આગળ કહ્યું, મારી આગળના સરદારે મને નિયુક્ત કર્યો હતો હું ટોળકીના નવા સરદાર તરીકે બીરજુ એટલે બીરવાને નિયુક્ત કરું છું. જગજીવનની જાહેરાત સાંભળીને ટોળકીના સર્વેએ તાળીઓ પાડી નવા સરદારને વધાવી લીધા. બીરજુ ઉર્ફે બીરવાએ આગળ આવીને પોતાના પિતા મંગળદાસ ઉર્ફે મંગાના તથા સસરા જગા ઉર્ફે જગજીવનના ચરણ સ્પર્શ કર્યા. એ પછી ટોળકીના સર્વે વડીલોના ચરણ સ્પર્શ કર્યા, નવી પેઢીના લોકોએ બીરજુને શુભેચ્છાઓ આપી. મોડી રાત સુધી વાતોનો દોર ચાલ્યો આખરે બીરજુ ઉર્ફે બીરવાએ દરેકને આરામ કરવા જવા જણાવ્યું અને સમારંભ પૂરો થયો.

Sunday, December 18, 2022

બીરજુ બીરવા ભાગ – 21

 

 બીરજુ બીરવા ભાગ – 21

શું ભાઈ, તું પણ આમ ડર લાગે એવી રીતે જોઈ રહ્યો હતો. બીરવા બોલી ઉઠી અને સી.પી. અજય શેલતની ઓફિસમાં હાજર રહેલ ત્રણે વ્યક્તિઓ બીરવા, રઘુનંદન અને અજય હસી પડ્યા અને એમના હાસ્ય ઓફિસની બહાર પણ પડઘાઈ રહ્યું. જો ભાઈ, આ અમારા લગ્નની કંકોત્રી, તારે આવવાનું જ છે. એ પછી બીજી આડી અવળી વાતો કરીને બીરવા અને રઘુનંદન સી.પી. અજય શેલતની રજા લઈને નીકળ્યા. સામખિયાળીમાં બીરવા અને રઘુનંદનના લગ્નની તૈયારી પૂરજોશમાં અને છેલ્લા તબક્કામાં ચાલી રહી હતી. બીરવા અને  રઘુનંદનના લગ્ન માટે વાડી નોંધાવવામાં આવી હતી. બીરવાએ એક રૂમ અલગથી ખાલી રખાવ્યો હતો. જગજીવન અને મંગળદાસે આ રૂમ કોના માટે એવી પૂછપરછ કરતા બીરવાએ એટલું જ કીધું હતું કે, મારા ભાઈ માટે. જગજીવન અને મંગળદાસ કંઈ જ સમજ્યા નહિ પણ બીરવાની વાતનો કોઈએ વિરોધ પણ ન કર્યો. લગ્નના દિવસની આગલી સાંજે સામખિયાળીમાં એક સફેદ ટોયોટા ઈનોવા ગાડી આવીને આંગણે ઉભી રહી. ડ્રાઈવર સાઈડ ઉપર બેઠેલ વ્યક્તિએ દરવાજો ખોલ્યો અને નીચે ઉતર્યો. પ્રભાવશાળી ચહેરો ક્લીન શેવ્ડ કરેલ હતો. ટુંકા ક્રુ કટ વાળ પડછંદ હાઈટ બોડી ડેનિમ બ્લ્યુ પેન્ટ અને વ્હાઈટ શર્ટમાં એ સોહામણો લાગતો હતો. બીરવા અને રઘુનંદન આવનારના સ્વાગત માટે ઘરના આંગણે આવી ગયા. બીરવા અને રઘુનંદને આવનારનું ઉમળકા ભેર સ્વાગત કર્યું અને બીરવાએ કહ્યું, આવી ગયો ભાઈ. રસ્તામાં કોઈ તકલીફ નથી પડીને?” આવનારે કહ્યું, “ના રે મને શું તકલીફ પડવાની?” કહી પોતાના બંને હાથ પહોળા કર્યા અને બીરવા અને રઘુનંદન બંને આવનારને ભેટી પડ્યા. જગજીવન અને મંગળદાસ બાધાની જેમ આ જોઈ રહ્યા હતા. બીરવાની પાછળ પાછળ આવેલ હેમંત ઉર્ફે સરમણે ગાડીમાંથી આવનારની બેગ પોતાના હાથમાં લઈ લીધી. બીરવાની પાછળ પાછળ બધા જ વાડીમાં દાખલ થયા. બીરવાના રૂમની બાજુમાં બીરવાએ ખાલી રખાવેલ રૂમમાં આવનારનો સામાન મૂકવામાં આવ્યો. સાંજે સંગીત સંધ્યા હતી. બીરવા અને રઘુનંદન જે રીતે આવનારની સરભરા સાચવતા હતા તે જોઈને જગજીવન અને મંગળદાસને એટલો ખ્યાલ આવી ગયો હતો કે, આવનાર બહુ જ ખાસ છે જેને બીરવા પોતાનો ભાઈ ગણે છે. સંગીત સંધ્યા પત્યા પછી બીરવાએ આવનારનો પરિચય જગજીવન અને મંગળદાસ પોતાના પિતા અને સસરાને કરાવ્યો, બાપુ આ છે અજય શેલત. કમિશ્નર ઓફ પોલીસ, રાજકોટ, મારો ભાઈ. પોલીસ શબ્દ સાંભળીને જગજીવન અને મંગળદાસના ચહેરા ઉપર ચિંતા દેખાઈ આવી. આવો સાહેબ, અમારા આંગણે આપ મહેમાન બન્યા અમારા જીવન ધન્ય થઈ ગયા. મંગળદાસે સ્વસ્થતા કેળવીને અજય શેલતને આવકારો આપ્યો. આવવાનું જ હતું. બેનીને વચન જે આપ્યું હતું અને હું અંહિયા પોલીસ અધિકારી તરીકે નહિ પણ બીરવાના ભાઈ તરીકે આવ્યો છું. અજય શેલતે જણાવ્યું. બીરવા અને રઘુનંદનના લગ્નનો પ્રસંગ ખૂબ જ સારી રીતે સંપન્ન થયો. ચોરીમાં જવ-તલ હોમવાની વિધી સી.પી. અજય શેલતે કરી. લગ્નના બીજા દિવસે અજય શેલતે પરિવારના સર્વેની રજા લઈને વિદાય લીધી ત્યારે મંગળદાસ અને જગજીવને નિરંતનો શ્વાસ લીધો. સાંજે જગજીવને રઘુનંદન અને બીરવાને પોતાના રૂમમાં આવવા કહ્યું. બીરવા અને રઘુનંદને સાંજે લગભગ જોડે જ જગજીવન ઉર્ફે જગાના રૂમમાં પ્રવેશ કર્યો. મંગળદાસ ઉર્ફે મંગો પણ જગજીવનની જોડે જ હતો. બંને વડીલોના ચહેરા ઉપરથી બીરવા સમજી ગઈ કે વાત સીધી જ અજય શેલત સાથે સંકળાયેલી હશે. બીરવા અને રઘુનંદને બંને વડીલોના ચરણ સ્પર્શ કર્યા અને રૂમમાં સામે ગોઠવેલ ખુરશીમાં બેઠક લીધી.

બીરવા, તમને સમજાવવા તો ન પડે કે આપણે પોલીસથી એક અંતર રાખવું આપણા માટે સારૂ છે. સીધી જ મુદ્દાની વાત કરતા જગજીવનદાસે બીરવાને કહ્યું.

બીરવા કંઈ જવાબ આપે તે પહેલા જ રઘુનંદને કહ્યું, બાપુ, તમે ખોટી ચિંતા કરો છો. હું બીરવા અને અજય અમે જોડે જ ભણતા હતા અને હા, અજયને આપણા ભૂતકાળની ખબર જ છે.

જગજીવન  અને મંગળદાસ બંને એકબીજાની સામું આશ્ચર્યથી જોઈ રહ્યા.

Sunday, December 11, 2022

બીરજુ બીરવા ભાગ -20

 

 બીરજુ બીરવા ભાગ -20

એક જ સમાજ હતો અને બધા જ એક બીજાને સારી રીતે ઓળખતા હતા એટલે બીરવા અને રધુનંદનના લગ્ન થાય એમાં કોઈને કોઈ વાંધો કે વિરોધ ન હતો. બે ખાસ મિત્રો જગો ઉર્ફે જગજીવનદાસ અને મંગો ઉર્ફે મંગળદાસ વેવાઈ બનવાના હતા. સારા ચોઘડિયામાં ગોળધાણા ખવાઈ ગયા, જગજીવનદાસની પત્ની શારદાએ બીરવાને ચુંદડી ઓઢાડી. સગપણનો પ્રસંગ સારી રીતે પૂર્ણ થયો. ઉદય ટ્રસ્ટના મુખ્ય તમામ કાર્યકર્તાઓએ પ્રસંગ માણ્યો હતો. દરેકના ચહેરા ઉપર ખુશી હતી. પ્રસંગ બાદ જગજીવન અનં મંગળદાસ બંને ફળિયામાં ખાટલો ઢાળીને બેઠા હતા. એમના સમાજમાં આટલી સારી રીતે ધામધુમથી કોઈ જ પ્રસંગ થયો ન હતો. ક્યાંથી થયો હોય? ભૂતકાળમાં એમની પ્રવૃત્તિઓ જ એવી હતી કે કોઈ એક સ્થાને લાંબો સમય રોકાઈ શકાય તેવું હોય જ નહિ. બીરવા ઉર્ફે બીરજુની ભણવાની માંગણી સ્વીકારી અને નવી પેઢીના બાળકોને ભણાવ્યા એ જ બાળકોએ આજે મોટા થઈને પોતાની વંશપરંપરાગત આવડત જાળવી રાખીને માન્યામાં ન આવે એવા કારસ્તાનો કરી બતાવ્યા હતા અને હવે શાંતિથી એક પ્રતિષ્ઠિત જીવન જીવી રહ્યા હતા અને પોતાના સમગ્ર સમાજ – કબીલાને પણ એક પ્રતિષ્ઠિત જીવન આપ્યું હતું.

-----------------------

અમરેલીની ઘટનાને પાંચ વર્ષ થઈ ગયા હતા અને પોલીસ ચોપડે પણ આ ફાઈલ બંધ કરી દેવામાં આવી હતી. તે જ રીતે સુરતની ઘટનાને પણ ચાર વર્ષ ઉપર સમય થઈ ગયો હતો. જયપુરની ઘટના થોડો સમય ચર્ચામાં રહી પણ એની વાતો પણ ધીમે ધીમે ઠંડી પડી અને બંધ થઈ ગઈ. આ પાંચ વર્ષના સમયગાળામાં એ.સી.પી. અજય શેલતે આ ત્રણ કેસ સિવાયના લગભગ બધા જ કેસ સોલ્વ કર્યા હતા. જેમાં બળાત્કાર, હત્યા, લૂંટ અને તેના જેવા ગંભીર ગુનાનો સમાવેશ થતો હતો. એ.સી.પી. અજય શેલતની કામગીરીની પ્રશંસા કરતા રાજયપાલ શ્રીના હસ્તે પોલીસ ગેલન્ટ્રી મેડલ એ.સી.પી. અજય શેલતને આપવામાં આવ્યો. ભવ્ય સમારોહનું આયોજન કરવામાં આવેલ હતું. પોલીસ મેડલની સાથે સાથે એ.સી.પી. અજય શેલતને પ્રમોશન અને ટ્રાન્સફર બંને આપવામાં આવી. એ.સી.પી.માંથી સી.પી.  અને ટ્રાન્સફર અમદાવાદથી રાજકોટ.

--------------------------------

બીરવા અને રધુનંદનના લગ્નની તૈયારી પૂરજોશમાં ચાલી રહી હતી. આમંત્રણ પત્રિકા લખાઈ ગઈ હતી. ઉદય ટ્રસ્ટની સાથે સંકળાયેલ મહત્વના લોકોને આમંત્રણ આપવામાં આવ્યું હતું. પોતાના લગ્નની કેટલીક પત્રિકાઓ બીરવા અને રઘુનંદને જાતે આપવા જવાનું નક્કી કર્યું હતું અને આવી જ એક પત્રિકા લઈ તેઓ રાજકોટ જવા રવાના થયા. એક સવારે, રાજકોટ પોલીસ કમિશ્નરની કચેરીના મેઈન ગેટ ઉપર આવીને એક ગાડી ઉભી રહી. ગેટ ઉપરના સંત્રીએ નામ પૂછ્યું, બીરવા અને રઘુનંદને પોતાના નામ જણાવી પોતાના આઈ.ડી.કાર્ડ આપ્યા. સંત્રીએ જરૂરી વિગતો નોંધી ગાડી ચેક કરી અંદર પાર્કિંગમાં ગાડી પાર્ક કરાવી. બીરવા અને રઘુનંદને વેઈટીંગ લોન્જમાં થોડી વાર રાહ જોઈ લગભગ પાંચેક મીનીટમાં વેઈટીંગ લોન્જનો લેન્ડ લાઈન રણકી ઉઠ્યો. ફરજ પરના સાર્જન્ટે ફોન રીસીવ કર્યો અને સામે છેડેથી આપવામાં આવેલ સૂચના પૂરી થતા યસ સર કહીને ફોનનું રીસીવર ક્રેડલ ઉપર મૂકી બીરવા અને રઘુનંદનની સામે જોઈ કહ્યું, આપને સર બોલાવે છે. ફર્સ્ટ ફ્લોર, લેફ્ટ હેન્ડ સાઈડ સેકન્ડ કેબીન. ઓકે સર કહી બીરવા અને રઘુનંદન ઉભા થયા અને સાર્જન્ટે દર્શાવેલ ચેમ્બરનો દરવાજો નોક કર્યો અંદરથી અવાજ આવ્યો કમ ઈન અને બીરવા અને રઘુનંદન બંને ચેમ્બરમાં દાખલ થયા. સી.પી. રાજકોટ, અજય શેલત એમની ઓફિસ ચેરમાં બેઠા બેઠા બીરવા અને રઘુનંદનને જોઈ રહ્યા હતા.થોડીક ક્ષણો પછી એમના ચહેરા ઉપરની કરડાકીના સ્થાને કિશોરાવસ્થાનું સ્મિત આવી ગયું અને એ જોઈ બીરવા બોલી ઉઠી, શું ભાઈ, તું પણ આમ ડર લાગે એવી રીતે જોઈ રહ્યો હતો.

Sunday, December 4, 2022

બીરજુ બીરવા ભાગ-19

 

 બીરજુ બીરવા ભાગ-19

બીરજુને પોતાની યોજના જણાવ્યે એક મહિનાનો સમય પસાર થઈ ગયો હતો. સામખિયાળીમાં ઉદય નામના ટ્રસ્ટની ઓફિસનું ઓપનીંગ થઈ રહ્યું હતું. મુખ્ય ટ્રસ્ટી તરીકે બીરવા પરિહાર અને રઘુનંદન પરિહાર હતા. સ્થાનીક રાજકીય વ્યક્તિઓ ઉપસ્થિત હતા.  ઉદય ટ્રસ્ટની ઓફિસે બે વડીલો નિયમિત બેસતા મંગળદાસ પરિહાર અને જગજીવન પરિહાર.

ઉદય ટ્રસ્ટની પ્રવૃત્તિ ધીમે ધીમે વિસ્તરી રહી હતી. વંદિતા પરિહાર અને તેની સહેલીઓ કચ્છના નાનામાં નાના ગામડા સુધી પહોંચી ગઈ હતી. કચ્છી ભરતકામ કરતી સ્ત્રીઓને તેમના ભરતકામની કળા બદલ સારી એવી રકમ મળતી થઈ ગઈ હતી. ઉદય ટ્રસ્ટ દ્વારા કચ્છી ભરતકામ વાળી ચીજ વસ્તુઓ ભારત બહાર પણ અન્ય દેશોમાં વેચાવા લાગી હતી. ઘીમે ધીમે કચ્છી ભરતકામની ચીજ વસ્તુઓ સાથે, શૈક્ષણિક પ્રવૃત્તિઓ પણ ઉદય ટ્રસ્ટ દ્વારા શરૂ કરવામાં આવી હતી.

સમય પસાર થતો ગયો અને ઉદય ટ્રસ્ટની ખ્યાતિ અને પ્રસિધ્ધિ પણ વધતી ગઈ સાથે સાથે આવક પણ. આખરે ભાડાની ઓફિસના બદલે ઉદય ટ્રસ્ટની પોતાની માલિકીની ઓફિસના બિલ્ડીંગનું ઉદ્ઘાટન થવાનું હતું. કચ્છના સ્થાનિક ધારાસભ્યના હાથે દિપ પ્રાગટ્ય કરાવવાનું હતું.

--------------------

ગાયકવાડ હવેલી પોલીસ સ્ટેશનમાં એન્ટ્રી ગેટ પાસે એક વેગન આર કાર આવીને ઉભી રહી. એન્ટ્રી ગેટ ઉપરના હવાલદારે આવનારનું નામ અને કારણ પૂછ્યું, ગાડીમાં ડ્રાઈવીંગ સીટ ઉપર બેઠેલ યુવતી નીચે ઉતરી અને પોતાનું કાર્ડ આપ્યું બીરવા પરિહાર ટ્રસ્ટી ઉદય ટ્રસ્ટ અને જણાવ્યું કે, એ.સી.પી. અજય શેલત સરને ઈન્વીટેશન કાર્ડ આપવા માટે મળવું છે. ઈન્ટરકોમ ઉપર એ.સી.પી. અજય શેલતને જાણ કરવામાં આવી. ફોન ઉપરની સૂચનાને અનુસરીને, ગેટ ઉપરના હવાલદારે ગાડી પાર્ક કરવાની સૂચના આપી, આવનારને ચેક કરીને વેઈટીંગ રૂમમાં બેસાડ્યા. થોડીવારમાં જ એ.સી.પી. અજય શેલત વેઈટીંગ રૂમમાં આવ્યા. પ્રભાવશાળી વ્યક્તિત્વને પરિચયની જરૂર નથી હોતી. એ.સી.પી. અજય શેલતની  પ્રતિભા જ એમનો પરિચય આપી રહી હતી. આમંત્રણ આપવા આવનાર પોતાની ચેર ઉપરથી ઉભા થઈ ગયા અને આદર પૂર્વક નમસ્કાર કર્યા. બોલો શું લેશો ચા કે કોફી?” એ.સી.પી. અજય શેલતે પૂછ્યું ના સર કંઈ જ નહિ. આપને આ આમંત્રણ કાર્ડ આપવાનું છે. કહીને યુવતીએ પોતાના હાથમાં રહેલ કાર્ડ એ.સી.પી. અજય શેલત તરફ લંબાવ્યું. મારું નામ બીરવા પરિહાર અને આ રઘુનંદન પરિહાર. અમે, કચ્છના સામખિયાળીમાં ઉદય ટ્રસ્ટ ચલાવીએ છીએ. કહીને બીરવાએ પોતાનો અને પોતાના ટ્રસ્ટનો તથા ટ્રસ્ટની કામગીરીનો સંક્ષિપ્તમાં પરિચય આપ્યો. ઓકે આઈ વીલ ટ્રાય માય લેવલ બેસ્ટ ટુ એટેન્ડ ધ ફંકશન એન્ડ થેન્ક્સ ફોર ઈન્વાઈટીંગ મી. કહીને એ.સી.પી. અજય શેલત ઉભા થયા એટલે બીરવા અને રઘુનંદન પણ ઉભા થઈને રજા લીધી.  નિયત દિવસે ઉદય ટ્રસ્ટની પોતાની માલિકીની ઓફિસના ઉદ્ઘાટનનો પ્રસંગ ખૂબ જ સરસ રીતે શરૂ થયો. સ્થાનિક રાજકીય વ્યક્તિઓ, પોલીસ અધિકારીઓ, ટ્રસ્ટ સાથે એક યા બીજી રીતે સંકળાયેલ વ્યક્તિઓ અને ટ્રસ્ટના લાભાર્થીઓ ખૂબ મોટી સંખ્યામાં હાજર રહ્યા. આખા સમારંભ દરમ્યાન બીરવાનું ધ્યાન વારેવારે મેઈન ગેટ તરફ જતું હતું જાણે કે કોઈની રાહ જોઈ રહી હોય. જગજીવન પરિહાર ઉર્ફે જગો અને મંગળદાસ પરિહાર ઉર્ફે મંગો એક બાજુ શાંતિથી બેઠા હતા એમના ચહેરા ઉપર આનંદ દેખાઈ આવતો હતો. આખો પ્રસંગ ખૂબ જ સરસ રીતે પૂર્ણ થયો. બીરવાના ચહેરા ઉપર આનંદના ભાવ હતા સાથે સાથે એનો ચહેરો થાકની ચાડી પણ ખાતો હતો પણ એની આંખોમાં એક અજબ નારાજગી દેખાઈ આવતી હતી.

સામખિયાળીમાં ઉદય ટ્રસ્ટનું નામ અને પ્રતિષ્ઠાની સુવાસ ફેલાઈ રહી હતી. જગજીવન પરિહાર અને મંગળદાસ પરિહારે પણ નવી ઓળખ મુજબના નામોથી સંબોધવાની આદત પાડી દીધેલ હતી. ઉદય ટ્રસ્ટની એક્ટીવીટી સરસ રીતે ચાલી રહેલ હતી. જગજીવન ઉર્ફે જગો અને મંગળદાસ ઉર્ફે મંગો પોતાની નવા નામ અને સમાજમાં ઉભી થયેલી નવી ઓળખાણથી ખુશ પણ થતા હતા અને નવી પેઢીની સારી કામગીરી જોઈને હરખાતા પણ હતા. એક સાંજે જગજીવન અને મંગળદાસ એમના મકાનના ફળિયામાં સામ સામે બેઠા નિરાંતની પળો માણી રહ્યા હતા. કંઈક કામસર બીરવા એમની સામેથી પસાર થઈ બીરવાને જોઈને એકાએક મંગો ઉર્ફે મંગળદાસ કંઈક વિચારે ચઢી ગયો. શું વિચારે છે.?” યાર, આ બીરવાને સારૂ ઠેકાણું મળશે.?” હા, તારી વાત તો સાચી છે. મારે પણ રઘાને પરણાવવો છે. પણ હવે આ છોકરાઓને પૂછ્યા વગર તો કંઈ કરાશે નહિ. એક કામ કરીએ સાંજે બધાને પૂછી લઈએ કોઈનું મન ક્યાંય માન્યુ હોય તો એમની મરજી એ આપણી મરજી. નવી વિચારધારાને અનુરૂપ જગજીવન ઉર્ફે જગાએ પોતાનો મત રજૂ કર્યો.

એ સાંજે સામખિયાળીના મકાનના ફળિયામાં બધા જ ભેગા બેઠા હતા. જગા અને મંગાના ચહેરા ઉપર વધતી જતી ઉંમર સ્પષ્ટ દેખાઈ રહી હતી. વધતી જતી ઉંમરના કારણે શરીરની શક્તિ ઘટી રહી હતી. જગા અને મંગાની પેઢીના કેટલાક વ્યક્તિઓ પંચમહાભૂતમાં વિલીન થઈ ગયા હતા. એમની સામે, એમની જ નવી પેઢી બેઠી હતી. એ પેઢી કે જેણે અભ્યાસ અને આવડતથી હાલમાં સમાજમાં એક પ્રતિષ્ઠા પ્રાપ્ત કરી હતી, નામના મેળવી હતી. જગો અને મંગો એટલે જગજીવન અને મંગળદાસ મૌન બેઠા સામે બેઠેલ નવી પેઢીને જોઈ રહ્યા હતા અને પોતાનો ભૂતકાળ જોઈ રહ્યા હતા. આખરે, જગાએ પોતાનું મૌન તોડ્યું અને કહ્યું, બાળકો, આજે અમારે અમારા મનની વાત તમને કરવી છે. આમ તો અમારી ચિંતા તમને કહેવી છે. અમે હવે ખર્યા પાન કહેવાઈએ. અમારી પેઢીના ઘણા બધા જતા રહ્યા અને અમે પણ વહેલા કે મોડા ચાલ્યા જવાના. જો જૂના ધંધામાં અને જૂની પરંપરામાં હોત તો તમને પૂછ્યા વગર જ તમારા સગપણ નક્કી કરી નાખ્યા હોત. પણ બીરજુ એટલે બીરવાની આવડત જોઈ, એની માંગણી મુજબ એને અને રઘાને અને પછી તમને બધાને ભણાવ્યા. તમે તમારૂં ભણતર અને પેઢી દર પેઢી લોહીમાં રહેલી કળા બંનેનું પ્રમાણ અનેક વખત અમને આપ્યું. એટલે આજે તમને જ સીધું પૂછી લઈએ કે તમારામાંથી જેનું મન જ્યાં માન્યું હોય તે કોઈ સંકોચ વગર જણાવો તો અમને આનંદ થશે અને અમે બેઠા છીએ ત્યાં સુધી અવસર પ્રસંગ લઈ લઈએ.

બીરવા સહિત લગભગ દરેક માટે આ વાત આશ્ચર્યજનક હતી. એક સમયના ખૂંખાર ઠગ આટલી લાગણીશીલ ભાષામાં વાત કરે એ માનવું એમના માટે થોડું અધરું હતું. જગાની વાત સાંભળી બીરજુ ઉર્ફે બીરવાએ રઘુ ઉર્ફે રઘુનંદનની સામે જોયું બંનેના ચહેરા ઉપર સ્મિત આવી ગયું. જગા અને મંગાની નજરોથી એમના સંતાનોના ચહેરા ઉપર આવેલ સ્મિત છાનું ન રહ્યું બંનેએ એકબીજાની સામે જોયું અને એ બંનેના ચહેરા ઉપર પણ સ્મિત આવી ગયું. જાહેરમાં તો બંનેમાંથી કોઈએ પોતાના સંતાનોને કંઈ જ ન કહ્યું કે પૂછ્યું પણ બીજા દિવસે સવારે મંગળદાસ ઉર્ફે મંગાએ બીરવા ઉર્ફે બીરજુને પૂછ્યું બેટા રઘુને લઈને તારો શું અભિપ્રાય છે. શેના માટે બાપુ પોતે જાણે સમજી નથી એવા ભાવ સાથે બીરજુએ પોતાના પિતાને સામે પૂછ્યું. બેટા તું ભલે ભણીને હોંશિયાર થઈ ગઈ પણ તારા બાપુને બુધ્ધુ બનાવી શકે તેટલી પણ હોશિયાર નથી થઈ. બીરજુ શરમાઈ ગઈ અને મંગાને પોતાનો જવાબ મળી ગયો. બીજી બાજુ, જગા અને રઘા વચ્ચે પણ કંઈક આવો જ સંવાદ થઈ રહ્યો હતો અને એ સંવાદના અંતે જગાને પણ પોતાનો જવાબ મળી ગયો.