Sunday, September 25, 2022

બીરજુ- બીરવા ભાગ - 6

 

ભાગ 6

સુમંત પારેખે હેમંત પારેખને ફોન લગાવ્યો. હેમંતે ફોન ઉપાડ્યો..”મોટા, આપણા ત્યાં રેડ પડી, ઈન્કમટેક્ષ વાળા આવ્યા અને લગભગ દશ લાખના દાગીના સીલ કરીને પોતાની જોડે લઈ ગયા. ગભરાયેલા અવાજે સુમંતે હેમંતને ઉતાવળે કહ્યું.

સામે છેડેથી પણ એવો જ ગભરાયેલો જવાબ આવ્યો શું કહે છે.? ક્યારે?”

બસ હમણાં જ રેડ પતી એ લોકો ગયા અને મેં ફોન કનેક્ટ કરીને તને ફોન કર્યો.

તું ધીરજ રાખ અને ગભરાઈશ નહિ હું આજ સાંજ સુધી પાછો આવું છું.

પારેખ જ્વેલર્સમાં આજે ગભરાહટ અને ઉચાટનો માહોલ થઈ ગયો હતો. બપોર પછી જેમ બજારમાં વાત ફેલાતી ગઈ તેમ સોના ચાંદીની પેઢીઓમાં સ્ટાફની પરેડ શરૂ થઈ ગઈ.

સોના ચાંદીના ધંધામાં કાચી ચિઠ્ઠીઓ ઉપર હિસાબ હોય. જેટલી પણ ચિઠ્ઠિઓ હતી તે બધી જ ઉલટાવવાની પ્રક્રિયા પૂર વેગમાં શરૂ થઈ ગઈ હતી. ગુમાસ્તાઓ અને મુનીમો હિસાબના ચોપડા વ્યવસ્થિત કરવા મંડી પડ્યા હતા. ચિઠ્ઠી ઉપર જે દાગીના પોલીશ કામ કરવા કે ઘાટકામ કરવા લીધા હતા તે બધા જ કામ ફટોફટ પૂરા કરીને પેઢીઓ વચ્ચે હિસાબોની પતાવટ કરવામાં આવી રહી હતી. બિલ વગરના જે દાગીના ખરીદ કરવામાં આવ્યા હતા તે બધા જ સગેવગે કરવામાં આવી રહ્યા હતા. ટુંકમાં અમરેલીના સોની બજારમાં દોડાદોડી અને અફડા-તફડીનો માહોલ હતો.

બજારના અફડા તફડીના માહોલ વચ્ચે આશરે 8 આસપાસ હેમંત પારેખ જ્વેલર્સમાં દાખલ થયો. ઓફિસ સ્ટાફ જાણે શોકસભામાં બેઠો હોય તેમ બેઠો હતો અને સુમંત મોં લટકાવીને કાઉન્ટર ઉપર.

શું થયું ? શાંતિથી આખી વાત કર.

બપોરના સમયે સ્ટાફ જમીને પાછો એમના સ્થાને ગોઠવાયો હતો અને.... સુમંતે આખી વાત હેમંતને કરી અને છેલ્લે છેલ્લે તો ડી.વી.આર. પણ લઈ ગયા ઈન્વેસ્ટીગેશન માટે.

શું ડી.વી.આર.? પણ ડી.વી.આર. શા માટે ?” હેમંતને શંકા પડી અને તેણે પોતાના ઈન્કમટેક્ષ લોયરને ફોન લગાવ્યો. વાત સાંભળીને ઈન્કમટેક્ષ લોયર પણ વિચારમાં પડી ગયા કે કોઈ અધિકારી ઈન્કમટેક્ષના ઈન્વેસ્ટીગેશન માટે ડી.વી.આર. શા માટે લઈ ગયા. ઈન્કમટેક્ષ લોયરે હેમંતને ફોન લાઉડ સ્પીકર ઉપર મૂકવા કહ્યું અને પૂછ્યું, સાથે કોઈ લોકલ પોલીસની ગાડી કે સ્ટાફ હતો?” ના સુમંતે જવાબ આપ્યો. કોઈ હિસાબી ચોપડા સીઝ કરીને લઈ ગયા?” ના સુમંતે ફરી નકારમાં જવાબ આપ્યો.

મને કંઈક ગરબડ લાગે છે. ઈન્કમટેક્ષની રેડ હોય તો લોકલ પોલીસ જોડે હોય, ડી.વી.આર. ના લઈ જાય અને હિસાબના ચોપડા સીઝ કરીને લઈ જાય. હેમંત તું પોલીસમાં ફરિયાદ કર તરત જ. સામેથી લોયરે સૂચના આપી.

ઈન્કમટેક્ષ વિભાગના અધિકારીની ઓળખ આપીને પારેખ જ્વેલર્સમાં ધોળા દિવસે ભરબપોરે ઠગ ટોળકીએ દશલાખના દાગીના ઉડાવી લીધા હતા. બીજા દિવસે દરેક સમાચારપત્રમાં પારેખ જ્વેલર્સની લુંટના સમાચાર મુખ્ય પાના ઉપર પ્રસિધ્ધ થયા હતા.

હિંમતનગર પાસેના એક નાના ગામ હડિયોલમાં હમણાં હમણાં જ એક જ લાઈનમાં ચારેક મકાન ભાડે રાખીને એક મોટો પરિવાર રહેવા આવ્યો હતો. પરિવારના વડીલ એક વૃધ્ધ વ્યક્તિ હતા જેમને ચાલતી વખતે પગ લંગડાતો હતો. એ અને એની જ ઉંમરના એક બીજા વૃધ્ધ સવારનો ચા-નાસ્તો કરી રહ્યા હતા અને સાથે સાથે ચર્ચા પણ. આ છોકરાઓ કામ મોટા કરે છે પણ મને ચિંતા રહે છે.

હા વાત સાચી પણ આપણા કરતા પણ બહુ ઝીંણુ વિચારીને કામ કરે છે. એટલે બહુ ખોટી ચિંતા ન કર.”

બંનેની વાતો ચાલતી હતી એવામાંજ એક મહિન્દ્રા કમાન્ડર જીપ આવીને બહાર ઉભી રહી. અઠ્યાવીસ ત્રીસ વર્ષની ઉંમરની એક યુવતી અને એની જ આસપાસની ઉંમરના ચાર છોકરાઓ ઉતર્યા. દરેક છોકરાના ખભે એક એક થેલા હતા. યુવતી ઘરમાં દાખલ થઈ અને એની પાછળ પાછળ છોકરાઓ. દાખલ થતાની સાથે જ યુવતીએ ખાટલામાં સૂતેલા સહેજ લંગડાતા પગે ચાલતા વૃધ્ધને પગે લાગી કહ્યું, બાપુ કેમ છો.? કેવી તબિયત.” અને પછી સામેના ખાટલામાં બેઠેલા બીજા વૃધ્ધને કહ્યું, અને તમે કેમ છો કાકા.”  અમે તો મજામાં પણ તારી ચિંતા રહે છે. ખાટલામાં સૂતેલા વૃધ્ધે કહ્યું. તમે જરાય ચિંતા ન કરો. તમે જે શીખવ્યું તેમાં જ અમે અમારૂં ભણતર અને આવડત ઉમેરીએ છીએ. કહીને પેલી છોકરીએ એની સાથે આવેલા છોકરાઓની સામે જોયું છોકરાઓએ પોતાના ખભેથી થેલા ઉતારીને બંને વૃધ્ધોની વચ્ચે મૂકી દીધા. આ પચ્ચીસ લાખ છે રોકડા. છાપામાં તમે વાંચી જ લીધું હશે. ખર્ચો બાદ કરતા આટલા વધ્યા હવે હમણાં બે-ત્રણ મહિના શાંતિથી અંડર ગ્રાઉન્ડ થઈ જઈશું. પછી ફરી પાછા નવા કામમાં પરોવાઈ જઈશું.

અબ હી આઈ કે વાર થઈ તને..?” અંદરથી બહાર આવતા એક વૃધ્ધા બોલી અને ખાટલામાં પડેલ વૃધ્ધ સહેજ ગુસ્સા અને કંટાળેલ સ્વરે કહ્યું ,“આખી જીંદગી નીકળી ગઈ પણ તને હજુ બોલતા ન આવડ્યું.

ખાટલામાં પડેલ સહેજ લંગડાતી ચાલે ચાલતો વૃધ્ધ એ બીજો કોઈ નહિ પણ મંગો એની સામે બેઠેલ એની જ ઉમંરનો વૃધ્ધ એટલે જગો અને પેલી યુવતી એટલે બીરજુ...

Sunday, September 18, 2022

બીરજુ- બીરવા ભાગ - પ

 

ભાગ -  5

અમરેલીના સોની બજારમાં પારેખ જ્વેલર્સનું મોટું નામ. જુની અને જામેલી પેઢી ધીકતો ધંધો અને ગ્રાહકોની ભરમાર ભલેને પછી સીઝન હોય કે ન હોય. પારેખ જ્વેલર્સના સ્થાપકનું નામ પિતાંબરદાસ પારેખ, બ્રિટીશ હકુમત વખતે એમને પોતાની સોના ચાંદીની પેઢી શરૂ કરી હતી, પારેખ જ્વેલર્સના નામથી. વેપારની આવડત વાણિયાના દિકરાને લોહીમાં મળેલ હતી. ભારત આઝાદ થયું ત્યારે આખા અમરેલી શહેરમાં પિતાંબરદાસ પારેખે બુંદીના લાડુ વહેંચ્યા હતા. પિતાંબરદાસ પછી એમના દિકરા ભગવાનદાસના હાથમાં પારેખ જ્વેલર્સનું સંચાલન આવ્યું. દિકરો બાપથી સવાયો નીકળ્યો. ભગવાનદાસે અમદાવાદ અને રાજકોટ બંને જગ્યાએ વેપારી સંબંધો મજબૂત બનાવ્યા. અમદાવાદ અને રાજકોટથી જે કોઈ વેપારી અમરેલી વેપાર કરવા આવે એ પારેખ જ્વેલર્સ અચૂક આવે જ અને ભગવાનદાસ પારેખ કાઠિયાવાડની પરંપરા મુજબ, આવનારને તાણ કરીને પોતાના ઘરે લઈ જાય અને જમાડે. વેપારી જગતમાં પારેખ જ્વેલર્સની જે છાપ પિતાંબરદાસ પારેખના સમયમાં હતી તેનાથી પણ વધારે ભગવાનદાસ પારેખના સમયમાં થઈ.  ભગવાનદાસ પારેખની ઉપર કુદરત મહેરબાન હતી. બે જોડીયા પુત્રો હેમંત અને સુમંતનો જન્મ થયો ત્યારે દાદા પિતાંબરદાસ પારેખને જ હરખ થયો હતો તેનાથી વધુ હરખ પિતા ભગવાનદાસ પારેખને થયો જ્યારે, બંને ભાઈઓ હેમંત અને સુમંત દશમા ધોરણમાં જિલ્લામાં પ્રથમ અને દ્વિતીય ક્રમે આવ્યા.

બંને ભાઈઓએ દાદા અને પિતાનો વારસો આગળ વધાર્યો અને પારેખ જ્વેલર્સની પ્રતિષ્ઠામાં વધારો કર્યો અને સાથે સાથે ધંધામાં પણ, હેમંતે માર્કેટીંગનું સંભાળી લીધું અને સુમંત પેઢી ઉપર બેસે. સામાન્ય વેપારી જ્યાં 50-100 ગ્રામ સોનામાં ધંધો કરતો હોય ત્યાં પારેખ જ્વેલર્સ બિસ્કીટમાં ધંધો કરે.

ઉનાળાનો સમય હતો. આકાશમાંથી જાણે અગ્નિવર્ષા થઈ રહી હોય તેમ ગરમી પડી રહી હતી. બજારની મોટાભાગની દુકાનો બંધ હતી. પંખીઓ માળામાં જંપી ગયા હતા. પારેખ જ્વેલર્સમાં સુમંત પારેખ પેઢી ઉપર બેઠો હતો અને સ્ટાફ હાલ જ જમીને પાછો તેમના સ્થાને ગોઠવાઈ ગયો હતો. એવા સમયે પારેખ જ્વેલર્સની આગળ એક સાથે ત્રણ સફેદ એમ્બેસડર ગાડી આવીને ઉભી રહી. ત્રણે ગાડીમાં ખાલી ડ્રાઈવરો જ પોતાના સ્થાને રહ્યા અને બાકીના સભ્યો ફટાફટ પારેખ જ્વેલર્સમાં દાખલ થયા. આવનાર બધા જ ફોર્મલ કપડામાં હતા. હાથમાં ફાઈલો એમાંના એકે કાઉન્ટર ઉપરનો ફોન ડિસ્કનેક્ટ કરી નાખ્યો અને સુમંતને કીધું, ડોન્ટ મુવ, ઈટ્સ રેડ ફ્રોમ ઈન્કમટેક્ષ ડિપાર્ટમેન્ટ. બધા જ પોત પોતાના હાથ ઉપર કરી કાઉન્ટરની બહાર આવી જાવ.એ સાથે જ એક આશરે 28-30 વર્ષની યુવતીએ પારેખ જ્વેલર્સમાં પ્રવેશ કર્યો. રૂઆબદાર ચાલ. બ્લેક પેન્ટ ઉપર ફોર્મલ ક્રીમ શર્ટ. લાંબાવાળને પોની ટેઈલ કરીને વ્યવસ્થિત બાંધ્યા હતા. પારેખ જ્વેલર્સમાં આવીને સુમંતની સામે નજર કરી અને બાજુમાં ઉભા રહેલ સાથીને સંબોધીને કહ્યું, મીસ્ટર સુબ્રમણ્યમ, પ્લીઝ ચેક ધ લેઝર ફ્રોમ લાસ્ટ 7 યર. એન્ડ મીસ્ટર રોહન પ્લીઝ ચેક ઓલ ધ સ્ટાફ મેમ્બર્સ ઓલ્સો. નો  બડી ઈઝ એલાઉ ટુ મુવ ઓર કોલ એનીવન અનટીલ ધ રેઈડ ઈઝ ઓવર. પારેખ જ્વેલર્સના હિસાબોના ચોપડાનો ખડકલો ઓફિસમાં વચ્ચે કરવામાં આવ્યો હતો. મીસ્ટર સુબ્રમણ્યમ અને બીજા બે - ત્રણ  જણ હિસાબોના ચોપડા ઉથલાવી રહ્યા હતા. અન્ય બે વ્ય્કિતઓ સ્ટાફના નિવેદનો લેવામાં લાગ્યા હતા. સુમંત પારેખને એ.સી.માં પણ પરસેવો વળી ગયો હતો. પારેખ જ્વેલર્સની બહાર જવાની તથા બહારથી અંદર આવવાની કોઈને પરવાનગી ન હતી.

આશરે એક કલાક એમ જ ગયો અને મીસ્ટર સુબ્રમણ્યમ ઉભા થયા અને લેડી ઓફિસર પાસે આવીની કીધું. મેડમ અવર એઝમશન્સ આર રાઈટ. ધે પરચેઝ એન્ડ સેલ ધ ગોલ્ડ વીધાઉટ બિલ એન્ડ ઈવન સ્ટોક ઓફ ગોલ્ડ ઈઝ લાર્જર ધેન ધ સ્ટોક ઈન બુક. સુબ્રમણ્યમની વાત સાંભળીને લેડી ઓફિસરે સુમંત પારેખને શુધ્ધ ગુજરાતીમાં કહ્યું., “મીસ્ટર સુમંત પારેખ, અમારી રેડમાં સ્પષ્ટ જણાઈ આવે છે કે, તમે સોનાની ખરીદી અને વેચાણના તમામ વ્યવહારો બિલથી કરેલ નથી અને તમારી દુકાનમાં જે સોનાનો સ્ટોક છે તે બુકમાં રહેલ સ્ટોક કરતા વધારે છે. અમારે નિયમ મુજબ આ વધારાનો સ્ટોક સીલ કરવો પડશે તમારા જ સ્ટાફના બે વિશ્વાસુ વ્યકિતઓને પંચ તરીકે રાખીને અમે આ કામગીરી કરીશું અને તમને જે સ્ટોક સીલ કરીએ તેનું લીસ્ટ પણ આપીશું. તમે યોગ્ય પૂરાવા રજૂ કરીને અમદાવાદ હેડ ઓફિસમાંથી આ સ્ટોક છોડાવી લેજો. આ મારુ કાર્ડ.” આટલું કહીને પોતાના વોલેટમાંથી એક કાર્ડ કાઢીને સુમંત પારેખના હાથમાં પકડાવી દીધું. સુમંત પારેખે નામ વાંચ્યુ મીસ ફ્લોરીના જાબવાલા આસિ. કમિશ્નર ઈન્કમટેક્ષ વીજીલન્સ સેન્ટ્રલ ગર્વનમેન્ટ ઓફ ઈન્ડિયા.

સુમંત પારેખ કાર્ડ સામું જોઈ રહ્યો હતો તે સમયે મીસ ફ્લોરીનાએ સુબ્રમણ્યમને કહ્યું, મીસ્ટર સુબ્રમણ્યમ હેવ યુ ચેક થરલી યસ મેડમ ધેન સ્ટાર્ટ ધ સીલીંગ પ્રોસેસ.”

યસ મેડમ.”

મીસ્ટર સમુંત પારેખ તમારા જ સ્ટાફના બે વિશ્વાસુ વ્યકિતને આગળ બોલાવો તેમને પંચ તરીકે રાખીને સીલીંગ પ્રોસેસ કરવી છે. રોહન, બ્રિંગ ધ બેગ એન્ડ ટાઈપ રાઈટર. રોહન અને તેની સાથે એક બીજો વ્યક્તિ પારેખ જ્વેલર્સની બહાર ગયો અને પતરાની બે પેટી અને એક ટાઈપરાઈટર લઈને આવ્યો. સુમંત પારેખની સામે જ પારેખ જ્વેલર્સમાંથી કેટલાક દાગીના સીલ પેક કરવામાં આવ્યા, સુમંત પારેખ જાણતો હતો કે આ જે દાગીના પેક થઈ રહ્યા છે તેની બજાર કિંમત સહેજે રૂ।. 30,00,000/- આસપાસ હશે. પારેખ જ્વેલર્સમાંથી દાગીનાની બે પેટી ભરી તેમાં કઈ કઈ ચીજવસ્તુ છે તેની યાદી બે નકલમાં તૈયાર કરી તેના ઉપર પારેખ જ્વેલર્સના બે કર્મચારીની પંચ તરીકે સહિ કરાવવામાં આવી બંને નકલ ઉપર મીસ ફ્લોરીનાએ પોતાની સહિ કરી એ પછી સુબ્રમણ્યમે સિક્કો લગાવ્યો- આસી. કમિશ્નર ઈન્કમ ટેક્ષ વિજિલન્સ, સેન્ટ્રલ ગવર્નમેન્ટ ઓફ ઈન્ડિયા અને એક નકલ ઉપર સુમંત પારેખને સહિ કરવા કહ્યું. સુમંત પારેખે સહિ કરી એટલે મીસ ફ્લોરીનાએ કહ્યું, સુબ્રમણ્યમ ઓલ્સો સીઝ ધ ડી.વી.આર. વી નીડ ઈટ ટુ ઈન્વેસ્ટીગેટ મોર. યસ મેડમ કહીને સુબ્રમણ્યમે સુમંત પારેખને સીસીટીવી કેમેરાનું ડી.વી.આર. આપવા કહ્યું અને ઓચિંતી આ રેઈડથી ગભરાઈને શુન્ય મનસ્ક થઈ ગયેલ સુમંતે ડી.વી.આર. ડિસકનેકટ કરીને આપી દીધું. ઈન્કમટેક્ષનો સ્ટાફ પારેખ જ્વેલર્સની બહાર આવ્યો ત્યારે ત્રણે ગાડીઓ રિવર્સ થઈને ઉભી હતી. બંને પેટી ગાડીની ડેકીમાં મૂકવામાં આવી અને સ્ટાફ ગાડીમાં ગોઠવાયો તે સાથે જ ત્રણે ત્રણ ગાડીઓ રવાના થઈ ગઈ. ફોન કનેક્ટ કરીને સુમંતે સહુથી પહેલું કામ હેમંત પારેખને ફોન લગાવવાનું કર્યું

Sunday, September 11, 2022

બીરજુ- બીરવા ભાગ - 4

 

ભાગ -4

આખા દિવસના વિરામ બાદ રાત્રે સરદારના ખાટલાની ફરતે પુરૂષો ભેગા થયા. સરદારના પગનો સોજો વધતો જતો હતો અને પગના તળિયા લીલા પડી ગયા હતાં. સરદાર દવાખાને જાંવુ પડશે. સરદારના સહુથી નજીકનો અને ખાસ મિત્ર એવા જગાએ પૂછ્યું.

ના, અંહિ નહિ. આજે રાત્રે આરામ કરી લો આવતીકાલે ઉચાળા ભરીને હળવદના રસ્તે થઈને માળિયા નીકળી જાશું. જરૂર લાગે તો હળવદ દાક્તરને બતાવી દેશું. પગના સોજા અને દુઃખાવા વચ્ચે પણ મક્કમતા પૂર્વક સરદારે કહ્યું.

અને આ માલનું ?” જગાએ ફરી પૂછ્યું.

માળિયામાં વેચી નાખશું. પછી બીજી વાત. સરદારે જવાબ આપ્યો.

સારૂ. લો આ ચલમ ફુંકી લો ઉંધ આવી જાશે. જગાએ સરદારને અફીણ મિશ્રીત ચલમ આપી.

સરદારે ચલમના બે ઉંડા દમ ભર્યા અને ધુમાડો બહાર છોડ્યો. તમાકુ અને અફીણની વાસ વાતાવરણમાં ફેલાઈ ગઈ. થોડીક વારમાં જ અફીણનો કેફ સરદારની આંખોમાં દેખાવા લાગ્યો અને થોડી વારમાં જ દુઃખાવા વચ્ચે પણ સરદાર શાંતિથી સૂઈ ગયો.

બીજા દિવસે વહેલી સવારે હળવદના રસ્તે કાફલો આગળ વધ્યો. જગાએ હળવદ શહેર પહેલા કાફલો રોકાવ્યો અને બે સાથીને લઈને મંગાને લઈને હળવદ સરકારી દવાખાને ગયો. હળવદ સરકારી દવાખાનામાં મંગાનો કેસ કઢાવ્યો અને સરનામું બરવાળાનું લખાવ્યું કામમાં ખેત મજૂરી. ડોક્ટરે મંગાને તપાસ્યો અને એક્સ-રે કઢાવવા કહ્યું. મંગાનો એક્સ-રે આવ્યો બંને પગના તળિયામાં હેર ક્રેક અને ઉપરથી પડવાના કારણે પગના મસલ્સ ફાટી ગયા હતા.

એલા ક્યાં વંડી ઠેકી આવ્યો?” ડોક્ટરે પૂછ્યું

સાહેબ, ઉંટ ઉપરથી ઠેકીને ઉતર્યો એમાં લાગી ગયું.” મંગાને બદલે જગાએ જવાબ આપ્યો.

ઉંટ ઉપરથી ઠેકવામાં આટલું બધું લાગી ગ્યું.?”

નીચે સાહેબ લાઈટનો સીમેન્ટનો થાંભલો આડો હતો ઈ જોવામાં ના આયવો અને ઉંટ ઉપરથી ખુલ્લા પગે ઠેક્યો તે સીધો જ સીમેન્ટના થાંભલા માથે. મંગાએ જવાબ આપ્યો અને ડોક્ટરને મંગાના જવાબથી સંતોષ થયો હોય તેવું તેમના ચહેરા ઉપરથી લાગ્યું.

ઠીક છે. દશ દિવસ સુધી પગ જમીન માથે નથી મૂકવાનો અને આ દવા લખી આપી છે તે બહાર બારી ઉપરથી લઈ લો અને ખાટું ખાવાનું નથી. ડોક્ટરે જરૂરી સૂચનાઓ આપી

જગો અને એના સાથીદારો સરદાર મંગાને લઈને ડોક્ટરની કેબીનની બહાર આવ્યા અને બહારની બારી ઉપરથી દવા લીધી અને જેવી રીતે મંગાને ડોળી કરીને લાવ્યા હતા તેવી જ રીતે પરત એમને પડાવ તરફ લઈ ગયા. હળવદથી રસાલો માળિયાના રસ્તે આગળ વધ્યો અને માળિયા પહોંચ્યો. થોરી થાંબાના મુખીના ત્યાંથી જે માલ ઉડાવ્યો હતો તે માળિયાના વેપારીના ત્યાં વેચી નાખ્યો મોટા ભાગે કપડાં અને દાગીના ઉઠાવ્યા હતા એટલે સરળતાથી વેચાઈ ગયો. મંગાએ જે રકમ આવી તેમાંથી માતાજીનો ભાગ બાજુએ કાઢીને બાકીના સાથીઓમાં રકમ વહેંચીનાખી. ડોક્ટરની ના છતાં મંગો આરામ કરતો ન હતો.

માળિયા થઈને રસાલો સામખિયાળી થઈને એમના વતન ગુનેરી ગામ ભેગો થઈ ગયો. મંગા સરદારની આગેવાની નીચે આ ટોળીએ અનેક જગ્યાએ ચોરી કરી હતી અને કોઈ પકડાયા ન હતા. મંગાને ચાલવાની તકલીફ થઈ ગઈ હતી એટલે ટોળીના નવા સરદાર તરીકે જગાની નિમણુંક કરવામાં આવી. બીજા વર્ષે જગાના નેતૃત્વમાં ટોળી સૌરાષ્ટ્રના પંથે પડી. જગાએ ખાસ કરીને પોતાના દિકરા રધાને અને મંગાની દિકરી બીરજુને સાથે લીધી.જગો જાણતો હતો કે બીરજુ બહુ જ બારીકાઈથી નિરીક્ષણ કરે છે અને એની વિચારવાની ક્ષમતા એની ઉંમરના બાળકો કરતા વધુ તીવ્ર અને તીક્ષ્ણ છે.

આ વર્ષે અષાઢ મન મૂકીને વરસ્યો હતો. ગાંડી ગીરે લીલી થઈને એનું સોંદર્ય વેર્યું હતું. ખેડુતોની મહેનત ખેતરમાં પાક બનીને લહેરાતી હતી. પવનની લહેરો સાથે ખેતરમાં પાક લહેરાઈ રહ્યો હતો. છાપરી ઉપરથી ખેડૂત પાકને જોઈ હરખાઈ રહ્યો હતો. ઉભા પાકમાં ક્યાંય કોઈ સળવળાટ દેખાતો ન હતો. પણ, ખેડૂતની જાણ બહાર બાજરીના ડુંડા લણાઈ રહ્યા હતા. અનુભવી કુંભાર ચાકડા ઉપરથી હળવે હાથે માટલું ઉતારે એ રીતે બીરજુ ડોલતા છોડવા ઉપરથી ડુંડા ઉતારી એના સુંડલામાં ભરી રહી હતી. સુંડલો આખો ભરાઈ ગયો એટલે નીચી નમીને ધીરે ધીરે વાડ તરફ આગળ વધી અને ખેડૂતની નજરમાં આવ્યા વગર નીકળીને જગાના નેતૃત્વમાં જ્યાં રસાલો રોકાયો હતો ત્યાં પહોંચી. ધોળા દિવસે ખેતરમાંથી આખો સુંડલો ભરીને બાજરીના ડુંડા લઈ આવેલી બીરજુને જોઈને જગો પણ આશ્ચર્યમાં મૂકાઈ ગયો.

તને આ બધી કળા કેમની આવડે છે? કોણ શીખવાડે છે તને આ બધું?” જગાએ બીરજુને પૂછયું.

પ્રકૃતિ અને આસપાસના માહોલને જોઈએ અને શીખીએ તો બધુ આવડી જાય આ તો આપણામાં કોઈ ભણવા નથી દેતું નહિતો આવી નાની નાની ચોરી નહિ મોટા જ કામ કરી શકીએ. પૂરા આત્મવિશ્વાસ સાથે બીરજુએ કહ્યું અને જગાના મનમાં બીરજુ અને રઘાને તથા તેમની ઉંમરના બાળકોને ભણાવવાનો વિચાર મૂળ પકડી ગયો.

Sunday, September 4, 2022

બીરજુ- બીરવા- ભાગ- 3

બીરજુ- બીરવા

ભાગ-3

મંગો એની સાથે બીજા ચાર આદમી અને પાંચ ઔરતોને લઈને આવેલ હતો. મુખીના કીધે બધા જ બોલ્યા વગર કામ કરવા લાગ્યા. જે કામ મુખી ચીંધે તે કામ કરતા. અંદરો અંદર કામ કરતા કોઈ વાતચીત નહિ. હા, બપોરે જમવા બધા ભેગા બેસે એ વખતે એમની બોલીમાં  થોડીક વાતો કરી લેતા અને જમવાનું પતે તરત પાછા કામે લાગી જતા. નાની છોકરી પણ એને ફાવે તે કામ કરતી અને ઘરનું બારીકાઈથી નિરીક્ષણ કરતી.

બે દિવસમાં તો ઘરના બીજા કામ પણ માથે લઈ લીધા હતા, ઔરતોએ મુખીના ઘરેથી જે કામ બતાવે તે બધું જ ઉપાડી લીધું. વાસણ ઉટકવા, ગોઠવવા, કપડાં સંકેલી લેવા, કચરો વાળવો, ફળિયું વાળવું, ઝાપટ-ઝુપટ અને બીજા પણ. એ જ રીતે, મંગાએ પાછળની ગમાણમાં જે ભેંશો બાંધી હતી તેને નીરવાનું, છાણ વાસીદાનું કામ ઉપાડી લીધું અને મંગાની સાથેના એક જણે મુખીની ચલમ ભરવાની સેવા પણ આપવાની માથે લીધી હતી. મંગા અને એના સાથીદારોના આવ્યાના ત્રીજા દિવસે ગમાણના છેલ્લા, ખુણા વાળા ખીલે જે ભેંસને બાંધવામાં આવતી હતી તેની તબિયત બગડતી હોય તેવું લાગ્યું. મંગાએ કહ્યું, મુખી બાપા આને કાંક રોગ લાગુ પડ્યો છે. આ આંય રહેશે તો બીજી ભેંહને પણ રોગ લાગશે આને થોડા દાહડા વાડીએ બાંધીએ તો કેવું રહે? એને પણ જરીક હવાફેર થાય.” મુખીને વિચાર યોગ્ય લાગ્યો અને એ ભેંસને ઘરની ગમાણમાંથી વાડીએ બાંધવા સાથી (ખેતીના કામમાં મદદ કરતો હોય તે)ને જણાવ્યું.

પૂરા દશ દિવસ કામ કર્યું, મુખી અને એના ઘરનાને પણ મંગા અને એની ટુકડીની જાણે આદત થઈ ગઈ. દશ દિવસમાં કામ પૂરું થઈ ગયું. લગ્નનો સામાન ઉપરના માળે ગોઠવાઈ ગયો, ઘરને રંગ રોગાન થઈ ગયું. દિવાલો ઉપર જાત જાતના અને ભાત ભાતના ચિતરામણો થઈ ગયા. કામ પૂરુ થયું એટલે મુખીએ મંગા અને બીજા બધાને બોલાવ્યા અને પૈસા આપ્યા અને મોહનથાળ આપ્યો.

આપનો આભાર મુખી બાપા ભગવાન આપને ઘણું આપે અને આપના થકી અમારા જેવાને અપાવે. મંગાએ આભાર માન્યો અને બધા એ રજા લીધી.

મંગો અને એના સાથીદારોને વિદાય આપી એના બીજા દિવસની રાત્રે જ મુખીના ઘરે ચોરી થઈ હતી. મુખીને મંગો અને એના સાથીદારો પર શંકા ગઈ અને ચોકીદારોને બૂમ પાડી હતી, પાદરમાં પેલા મજૂરો આવ્યા હતા એમને પકડો.. ઝટ..

ચોકીદારો અને ગામના બીજા કેટલાક યુવાનો ઉતાવળા પગલે લાંબી ડાંફો ભરીને (ડાંફ- જલ્દી જલ્દી મોટા પગલા ભરવા તે) પાદરમાં પહોંચ્યા તો ત્યાં કોઈ ન હતું. કામચલાઉ ઝુંપડા, ઉંટ, ધેટાં બકરાં બધું જ જાણે હવામાં ગાયબ થઈ ગયું હોય તેમ. ક્યાં ચાલ્યા ગયા તેની કોઈ નિશાની પણ નતી રહી.

--------------------------------------------------------------

રાતના ત્રીજા પહોરે શરૂ થયેલી મુસાફરી હજુ ચાલુ જ હતી. પૂર્વમાં સૂર્ય નારાયણના આગમનની જાણ કરતા રાતા કિરણો દેખાવા લાગ્યા હતા. ઉંટ એમની ઉપર ગોઠવેલા સામાન સહિત ચાલી રહ્યા હતા અને એની સાથોસાથ, ઘેટા બકરાં સહિત પાંચ સાત પરિવારોનો સમૂદાય પણ.

સરદાર હવે કઈ બાજુ જવું છે.? ધ્રાંગધ્રા જતું રહ્યું. ખાટલા ઉપર સુતેલા આદમીને એક બીજા આદમીએ પૂછ્યું.

આગળ વગડામાં પડાવ નાખો અને પછી વિચારીએ. ખાટલામાં સૂતા સતા સરદારે કહ્યું.

આગળ તળાવના કિનારે ખુલ્લી જગ્યામાં પડાવ નાખ્યો અને ઉંટ ઉપર બાંધેલા ખાટલામાંથી સરદારને સાચવીને બીજા ખાટલામાં સુવાડવામાં આવ્યા.

સરદારના બંને પગ ઢીંચણ સુધી સુજી ગયા હતા. દશ-બાર વર્ષની એક નાની છોકરીએ ખાટલાની નજીક આવી સરદારને કીધું, બાપુ, ઉપરથી તમે ઠેકયા એમાં વાગ્યું ને. તમે આખી યોજના બનાવી પણ  તમે ભૂલી ગયા કે મેડીની પછીતે આપણે જ દિવાલને મજબૂત કરવા રોડા ટીચીને ભર્યા હતા અને ઉપર માટી પાથરી હતી. તમે ઉપરથી બિલાડી છોડીને કૂદીને ઉતરવાની વાત કરી હતી ત્યારે તમે જ ભૂલી ગયા કે પંદર –અઢાર ફૂટ ઉપરથી નીચે રોડા ઉપર કૂદવામાં પગે વાગવાની શક્યતા રહે. મેં બા ને કીધું હતું કે બાપુની યોજનામાં ભૂલ છે.

એ સરદાર એટલે મંગો અને નાની છોકરી એટલે એની છોકરી બીરજુ. મંગાએ અને એની ટોળકીએ જ મુખીના ત્યાં ચોરી કરી હતી.

Sunday, August 28, 2022

બીરજુ - બીરવા- ભાગ – ર

 

બીરજુ - બીરવા

ભાગ – ર

બીજા દિવસની સવારે જે ગામના પાદરમાં ધામા નાખ્યા હતા તે ગામમાં હો હા થઈ ગઈ. ગામના મુખીના ત્યાં ચોરી થઈ હતી. ચોર ઘરની પછીતે આવેલી ગમાણમાંથી દિવાલ કોચીને ઘુસ્યા હતા. મુખીના ઘરે અવસર આંગણે આવીને ઉભો હતો. આવતા અઠવાડિયે છોકરાની જાન બાજુના ગામમાં જવાની હતી. હજુ હમણાં જ ઘરને ધોળાવવામાં આવ્યું હતુ અને જાત જાતના મોર-ચકલા-પોપટના ચિતરામણથી સજાવવામાં આવ્યું હતું. ઘરમાં જુના તાંબા પિત્તળના વાસણો હતા એમને ઘસી ઘસીને ચમકાવવામાં આવ્યા હતા. ઉપરના મેડા ઉપર પહેરામણીનો સામાન, વહુને આપવાના દાગીના અને બીજી જે ખરીદી કરી હતી તે વ્યવસ્થિત ગોઠવીને મૂકવામાં આવી હતી. મેડાની પાછળની તરફની ડોકાબારી અંદરથી બંધ કરવામાં આવી હતી. મેડા ઉપર આવવું હોય તો એક જ રસ્તો હતો, દાદર ચઢીને જ ઉપર આવી શકાય. ચોરીની રાત્રે બે ચોકીયાત ઘરના મુખ્ય દરવાજાની આજુ બાજુમાં બેસાડવામાં આવ્યા હતા. મુખી પોતે ફળિયામાં ખાટલો નાખીને સૂતા હતા અને એની બીજી બાજુ એનો છોકરો. ઘરના નીચેના ઓરડામાં મુખીની પત્ની અને દિકરી. ઉપર જવાના દાદરાની આગળનો કમાડ બરાબર બંધ કરવામાં આવ્યો હતો. વહેલી સવારે પસાયતો ગમાણમાં નીરવા ગયો ત્યારે દિવાલ કોચાયેલી જોઈ અને બૂમરાણ મચાવી દીધી. મુખી અને એનો દિકરો જાગીને ગમાણ તરફ દોડ્યા ગમાણની દિવાલ જે પાછળની તરફ પડતી હતી તેમાં એક જગ્યાએ બાકોરૂં હતું. હજુ ત્રણ દિવસ પહેલા જ ત્યાં જે ભેંસને બાંધવામાં આવતી હતી તેને વાડીએ બાંધવાનું શરૂ કર્યું હતું. એ જ જગ્યાએ બાકોરૂં પાડ્યું હતું. ત્યાંથી ઘરની પાછળની દિવાલના મોભનો લાગ લઈને મેડાની પાછળની બારી ખોલવામાં આવી હતી અને લગ્ન પ્રસંગના સામાનમાંથી જે સરળતાથી લઈ જઈ શકાય તેમ હોય તે બધી જ વસ્તુઓ ગાયબ હતી. મુખીના ઘરે કાગારોડ મચી ગઈ. ગામમાં ધીરે ધીરે ખબર પડી અને માણસ ભેગા થવા લાગ્યા. જે રીતે ચોરી થઈ હતી તે સ્પષ્ટ કરી રહી હતી કે, ચોર ચોરી કરતા પહેલા પણ મુખીના ઘરે આવીને ક્યાં શું છે? તેનો અભ્યાસ કરી ગયેલ છે.? પણ કોણ આવ્યું હતું તેનો અંદાજ કોઈને આવતો ન હતો. મેડા ઉપરની પાછળની  બાજુની બારીનો દરવાજો મુખીએ ધ્યાનથી જોયો ત્યારે ખ્યાલ આવ્યો કે એક બાજુના દરવાજાના નકુચાની નીચે આંગળી જાય તેટલું કાણું પાડવામાં આવ્યું હતુ અને કાણું દેખાય નહિ એટલે એ જ લાકડાનો ડટ્ટો ત્યાં પરોવી દેવામાં આવ્યો હતો. અચાનક મુખીએ ચોકીદારને બૂમ પાડી, પાદરમાં પેલા મજૂરો આવ્યા હતા એમને પકડો.. ઝટ..

મુખીના ઘરે અવસર હતો, એટલે કામની ભરમાર હતી. ઘરના સભ્યો અને નોકરો કામમાં પહોંચી વળતા ન હતા એવામાં વાડીએથી પરત આવતા મુખીના પત્નીએ ગામના પાદરમાં વિચરતી જાતિના કાચા ઝુંપડા જોયા. ઘરે કામ અને પાદરમાં કામની શોધમાં નીકળેલ માણસો. ઘરે આવીને મુખીને વાત કરી કે પાદરમાં વણઝારા આવ્યા છે એમને દહાડી મજૂરીએ બોલાવો તો કામ જલ્દી પતે અને એ બચારા માણસોને કંઈક રૂપિયા મળે. મુખીએ પાદરમાં પડાવ નાખી બેઠેલા વિચરતી જાતિના લોકોના આગેવાનને ડેલીએ બોલાવ્યો અને પૂછ્યું

એલા ક્યાંથી આવો છો અને શું નામ તારૂં?”

મુખી બાપા, કચ્છથી આવીએ છીએ મું મંગો, કામની શોધમાં છય.  આવનારે પોતાની ઓળખાણ આપી.

મારા ઘર્યે કામ કરશો. બે ટંકના રોટલા મળી જાશે અને કામ પતે પછી રોકડા પણ.” મુખીએ આદેશાત્મક અવાજમાં કીધું.

આપની મહેરબાની બાપા, બૈરા અને અમે આદમીઓ હંધાય આવી જાશું અને તમે ચીંધો તે હંધુય કરશું. મંગાએ જવાબ આપ્યો.

હારુ કાલ સવારથી આવી જાવ.  મુખીએ ખુમારીથી કીધું.      

બીજા દિવસે સવારે પાંચેક આદમી અને પાંચેક સ્ત્રીઓ મુખીના ઘર આંગણે આવીને ઉભા રહી ગયા. સાથે હતી એક દશ બાર વર્ષની નાની છોકરી.

Sunday, August 21, 2022

બીરજુ - બીરવા - ભાગ-1

 

બીરજુ - બીરવા

 

ભાગ-1

એડી છોરીમેં કન્ને અક્લ આવેગી?”

એક આધેડ વયની સ્ત્રી ગુસ્સામાં એક નાની બાળકીને ધમકાવી રહી હતી અને એ આગળ કંઈ બોલે એ પહેલાં એના ઘરવાળાએ એને ધમકાવી

તને કેટલી વખત કીધું કે જે ભાષામાં બોલ એ એક જ ભાષામાં બોલ બધા જ પ્રાંતની બોલી ભેગી કરી નાખે છે. તારી આ રીત તું નહિ સુધારે તો વહેલી પકડાઈ જઈશ અને અમને પણ પકડાવી નાખીશ.

બાપુ તમે બી લાંબુ નથી વિચારતા આવી બોલી આપણા અભણ અને વિચરતી જાતીના હોવાનો પૂરાવો પણ બની શકે ને. અત્યાર સુધી મૌન બનીને ઉભી રહેલી બાળકીએ પેલી સ્ત્રીને ધમકાવતા એના ઘરવાળાને કીધું

કામ પર લાગો રાતનો ઉજાગરો  કરવાનો છે.પેલા પુરૂષે કીધું.

અમદાવાદ જિલ્લો પૂરો થાય  અને સુરેન્દ્રનગર જિલ્લો શરૂ થાય તેવા અમદાવાદ જિલ્લાના છેવાડાના ગામ થોરી થાંબાના પાદરમાં છેલ્લા કેટલાક દિવસથી વિચરતી જાતીના હોય તેવા લોકોએ પડાવ નાખ્યો હતો. પાંચ છ કામચલાઉ ઝુંપડા ઉભા કર્યા હતા. તાડપત્રી બે ત્રણ ઉંટ અને થોડા ઘેટાં બકરાં હતા. થોડા તુટેલા ખાટલા અને જરૂરી સામાન. પહેલી નજરે જ વિચરતી જતી જાતીના લોકોએ પડાવ નાખ્યો હોય તેવું પ્રતિત થતુ હતું.

પાણાની ગોઠવણી કરીને આધેડ વયની સ્ત્રીએ ચૂલો બનાવ્યો અને આજુબાજુના વિસ્તારમાંથી સૂકાયેલા ડાળી-ડાળખાં પેટાવી ચૂલા ઉપર પાવડાનું પાનું ધોઈને તાવડી તરીકે મૂકી રોટલા ટીપવા લાગી. આ સમયે આ સ્ત્રીને થોડી વાર પહેલા ધમકાવતો તેનો ધણી થોડે દૂર ખાટલામાં બેસીને ચલમ ફૂંકી રહ્યો હતો અને એની આસપાસ બીજા સાત-આઠ જણ ટોળું વળીને બેઠા હતા અને કોઈ ચર્ચા કરી રહ્યા હતા. એ પુરૂષની બાજુમાં જ બેઠી હતી પેલી નાની બાળકી.

”બીરજુ અટે આ. વા થારો કોઈ કામ ની હૈ. રોટલા ઘડતી સ્ત્રીએ પેલી નાની છોકરીને બુમ પાડીને બોલાવી.

અને બીરજુ  પિતાની જોડેથી ઉઠીને એની મા પાસે ગઈ.

”મા પિતાજીની યોજના આમ સારી છે પણ મને ઠીક નથી લાગતી. બાપુ એક વાત ભૂલી ગયા છે. નાની બીરજુએ એની મા ને કહ્યું.

થારો બાપ સમાજ રો મુખી વે. વો જો કરે સોચ સમજીને કરે છે. ફરીથી અલગ અલગ પ્રાંતની મિશ્ર ભાષામાં સ્ત્રીએ નાની છોકરીને સમજાવી.

રાત્રે જાગવાનું છે એટલે ખપ પૂરતું જ જમજો અને ઔરતોને કહી દો કે રાત્રે ઉચાળા ભરવાના છે. મુખી એ કહ્યું અને સહુ છુટા પડ્યા.

શિયાળો ચાલી રહ્યો હતો. તાપણું દૂરથી જ દેખાઈ રહ્યું હતું. કૃષ્ણ પક્ષની રાત્રી હતી એટલે સમય પસાર થાય તેમ અંધકાર વધુને વધુ ગાઢ થઈ રહ્યો હતો.

જમવાનું પતાવીને પુરૂષ વર્ગના લોકોએ ટુંકી પોતડી ધારણ કરી ઉપર બંડી માથે ફાળિયું બાંધ્યુ અને પોતાના કમરપટ્ટામાં વિવિધ ઔજાર, ગણેશિયો (દરવાજા કે તિજોરીનું તાળું કે નકુચો તોડવા વપરાતું સાધન), બિલાડી (દિવાલ ઉપર ચઢવા કે કુવામાંથી કોઈ વસ્તુ ખેંચીને બહાર કાઢવા વપરાતું સાધન) ખાતરીયો (દિવાલ તોડવાનું સાધન) લીધો, હાથ પર તેલ લગાવ્યું અને ચહેરા ઉપર મેશ  અને માતાજીની મૂર્તિને પગે લાગીને અંધકારમાં ઓગળી ગયા. એ સાથે જ એ સમાજની સ્ત્રીઓ પોતાના ત્યાં હોવાના તમામ પૂરાવા નષ્ટ કરવા લાગી. હજુ હમણાં જ જ્યાં ચૂલો સળગાવ્યો હતો ત્યાં પણ હાલ જાણે કશું જ થયું નથી તેવું લાગી રહ્યું હતું. કામચલાઉ તંબુ ખુલવા લાગ્યા સામાન બધો ફટાફટ ભરાઈ ગયો અને ઉંટ ઉપર ગોઠવાઈ ગયો. ઉંટોને ચારે બાજુ બેસાડી વચ્ચે સ્ત્રીઓ અને બાળકો ગોઠવાઈ ગયા હતા. ઘેટાં બકરાને પણ ઉંટની વચ્ચે બેસાડી દીધા હતા.

રાતનો ત્રીજો પહોર અડધો પત્યો હતો અને અંધકાર સળવળી ઉઠ્યો એ સમાજના પુરૂષો જે પહેલા પહોરે નીકળ્યા હતા તે પરત આવ્યા એમની સાથે મોટી ગાંસળીઓ હતી જે ઉંટ ઉપર મૂકીને બધા જ ત્યાંથી રવાના થઈ ગયા. પણ એ પુરૂષોમાં એક પુરૂષ સહેજ લંગડાઈને ચાલતો હતો એટલે એને બાકીનાએ ભેગા થઈને એક ઉંટ ઉપર ઉંધા બાંધેલા ખાટલામાં સુવડાવી દીધો.

બાપુ તમે ઠીક તો છો ને?” બીરજુ-પેલી નાની બાળકીએ પૂછયું

અવાજ ન કર સવારે વાત. ખાટલામાં સૂતેલા મુખીએ કડક અવાજમાં કીધું.

Sunday, August 14, 2022

મારી કેસ ડાયરી - પ્રણય ચતુષ્કોણ!?

 

મારી કેસ ડાયરી  - પ્રણય ચતુષ્કોણ!?

કોરોનાની મહામારી સામે જંગે ચઢેલા સમગ્ર વિશ્વમાં, કોરોનાને મહાત આપવાનું ભગીરથ કાર્ય ચાલી રહ્યું હતું. લોક ડાઉનનો સમય પસાર થઈ ગયો હતો અને રાત્રી કર્ફ્યુના ધાબળા હેઠળ અમદાવાદ સહિતના મોટા શહેરો જંપી જતા હતા. કોર્ટ કાર્યવાહી ઓન લાઈન ચાલી રહી હતી. ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ મોટા પાયા પર થઈ રહ્યો હતો. વિડિયો કોન્ફરન્સીંગ દ્વારા ઓન લાઈન હિયરીંગ ચાલુ થઈ ગયું હતું અને કેટલીક કોર્ટમાં, નિયંત્રણ સહિત ફીઝીકલ હિયરીંગ પણ ચાલુ થઈ ગયું હતું. સતત ધમધમતી જીંદગી જે અચાનક સાવ થંભી ગઈ હતી તેણે ધીમે ધીમે વેગ પકડવાનું શરૂ કર્યું હતું.

અજયભાઈની ઓફિસ પણ આ જ રીતે કાર્યરત હતી. સવારે ઓફિસ નિયમ મુજબ સમયસર શરૂ થઈ જતી. ઓન લાઈન અને ઓફ લાઈન કેસીસનું લીસ્ટ અભિજાત આગલી સાંજે બનાવીને તૈયાર કરીને મૂકી દેતો. કોન્ફરન્સ રૂમમાં પ્રોજેક્ટર સેટ કરીને ઓન લાઈન હિયરીંગની સગવડ ઉભી કરવામાં આવી હતી. સાંજના સમયે અગાઉથી એપોઈન્ટમેન્ટ લીધેલ હોય તે ક્લાયન્ટને જ મુલાકાત આપવામાં આવતી. ઓફિસના રૂટિન વર્કની સાથે રામજીની અને પંક્તિની જવાબદારીમાં સેનેટાઈઝર, માસ્ક અને સોશીયલ ડિસ્ટન્સ જેવી નવી જવાબદારીઓ ઉમેરાઈ હતી. ચિંતન અને કેયુરનું નિયમીત રીતે ઓફિસમાં આવા ગમન ચાલુ જ હતું.

શુક્રવારની સાંજે ચિંતન એનું ફિલ્ડ વર્ક પતાવીને અજયભાઈની ઓફિસમાં દાખલ થયો ત્યારે, પંક્તિએ ચિંતનને વેઈટીંગ એરીયામાં બેસવાનું સૂચન કર્યું. ચિંતને રીસ્ટ વોચમાં જોયું તો સાંજના સાડા છ થયા હતા. કોન્ફરન્સ રૂમની લાઈટ ચાલુ જોઈને ચિંતનને અંદાજ આવી ગયો કે અજયભાઈ હજુ ક્લાયન્ટ કન્સલ્ટેશનમાં વ્યસ્ત છે અને અભિજાત એની ટેવ મુજબ આવતીકાલના કેસના પેપર્સ અને વિગતો તૈયાર કરતો હશે.

થોડી વાર પછી કોન્ફરન્સરૂમનો દરવાજો ખૂલ્યો અને પિસ્તાલીસી વટાવી ચૂકેલા બે કપલ કોન્ફરન્સ રૂમમાંથી બહાર આવ્યા અને એમની પાછળ પાછળ અજયભાઈ પણ.

થેન્કસ વન્સ અગેઈન ફોર યોર એડવાઈઝ. કોન્ફરન્સ રૂમમાંથી અજયભાઈની જસ્ટ પહેલા બહાર આવેલ પુરૂષે કીધું

યુ આર વેલકમ. અજયભાઈ એ સામે શીષ્ટાચાર કર્યો. આવનાર ચારે જણ ઓફિસના મેઈન ગેટની બહાર ઉભા રહ્યા અને અજયભાઈને બાય કહ્યું. સામે અજયભાઈએ પણ હાથ ઉંચો કરી બાય કહ્યું અને વેઈટીંગ એરીયામાં બેઠેલા ચિંતન સામે જોઈને કહ્યું, આવ ચિંતન અને કેયુરને બોલાવી લે.

પોતાની ચેમ્બરમાં જતા જતા રામજીને કોન્ફરન્સ રૂમની લાઈટો બંધ કરવાની સૂચના આપી અને બધા માટે કોફી બનાવવાનું કહ્યું.

આજે મોડા સુધી ક્લાયન્ટ સાથે બેઠા. કોઈ મહત્વની વાત હશે જ. પોતાની આદત મુજબ ચિંતને કોઈ જ પૂર્વભૂમિકા વગર સવાલ પૂછ્યો.

હા, વાત તો મહત્વની જ હતી અને મારા માટે પણ નવો જ વિષય હતો. જીવનની યાત્રામાં કેટલીક ઘટનાઓ એવી બનતી હોય છે કે જે આપણને જીવન પ્રત્યેના નવા દ્રષ્ટિકોણનો પરિચય કરાવે છે. આજની આ મીટીંગમાં પણ મને આવું જ જાણવા મળ્યું.

બે ઘટના સાથે બની અજયભાઈનું ઉપરનું વાક્ય પૂરૂ થયું અને ઓફિસ ચેમ્બરનો દરવાજો નોક કરીને રામજી કોફી લઈને અંદર દાખલ થયો. કોફી સર્વ કરી રામજી ચેમ્બરની બહાર ગયો. અજયભાઈએ કોફીનો કપ હાથમાં ઉઠાવી વાતનો દોર આગળ વધાર્યો.

તમારા માટે આવનારના નામ આપણે કામીની-કેતન, અલ્પા અને મહેશ રાખીએ. કાયદાકીય રીતે જોવા જઈએ તો કામીની અને કેતન એ બંને પતિ-પત્ની છે અને અલ્પા અને મહેશ એ બંને પતિ-પત્ની પરંતુ વાસ્તવિક જીવનમાં કેતનની પત્ની કામીની અને કેતનના બાળકની માતા એટલે અલ્પા. વાતને વિરામ આપી, અજયભાઈએ કોફીનો એક સીપ લીધો.

અજયભાઈની વાત સાંભળી કેયુર અને ચિંતને આશ્ચર્યથી એકબીજાની સામે જોયું. એમની આંખોમાં લગ્નેત્તર સંબંધો પ્રત્યેનો અણગમો દેખાઈ આવતો હતો.

હમમ, મને પણ પહેલા તમારા જેવી જ નવાઈ લાગી પણ એમની પૂરી વાત સાંભળ્યા બાદ મને એમના પ્રત્યે માન થયું.

કેતન અને મહેશ બંને બાળપણના મિત્રો સાથે ભણ્યા. બંને પોતાના માતા-પિતાના એકના એક સંતાન. કેતન ખાધે પીધે સુખી અને આર્થિક સંપન્ન ઘરનો મહેશ પ્રમાણમાં સાધારણ પરિવારમાંથી. બંને કોલેજમાં હતા ત્યારે એક અકસ્માત થયો હતો. ટુ વ્હીલર હતું, કેતન ડ્રાઈવ કરતો હતો, મહેશના પ્રાઈવેટ પાર્ટમાં ગંભીર ઈન્જરી થઈ ઓપરેશન કરાવવું પડ્યું અને મહેશ માત્ર દેખાવે જ એક પુરૂષ રહ્યો. આ વાત મહેશના માતા-પિતાને ના મહેશે કહી કે ના ડોક્ટરે. કેતન અને એના પિતાના પરિચિત ડોક્ટરે આખી વાત દબાવી દીધી. એ પછી સમય પસાર થતો ગયો અને કેતનના પિતાના ધંધામાં કેતન ગોઠવાઈ ગયો અને મહેશ કેતનના મેનેજર તરીકે લાગી ગયો. સમાજના રીત રીવાજ મુજબ કેતનના લગ્ન કામીની સાથે થયા. બંનેનું લગ્ન જીવન સુખમય શાંતિ પૂર્વકનું. મહેશના ઘરેથી એના લગ્ન માટે દબાણ થવા લાગ્યું પણ મહેશ લગ્ન માટે તૈયાર ન હતો થતો. કારણ મહેશ પોતે પોતાની હાલત જાણતો હતો. 

કેતન અને કામીનીના જીવનમાં બધી જ વાતે સુખ હતું પણ લગ્નના બે વર્ષ પછી પણ કામીનીને સારા દિવસો ન રહેતા બંનેએ પોતાનો મેડીકલ ચેક અપ કરાવ્યો પરિણામ આધાત જનક આવ્યું કામીનીની બંને ટ્યુબ ફેલ હતી. સર્જનના કહેવા મુજબ ઓપરેશન પછી પણ કોઈ જ પરિણામ મળે તેમ ન હતું. બંને મિત્રો કેતન અને મહેશની પરિસ્થીતી સરખી થઈ ગઈ. બંને પિતા બની શકે તેમ ન હતા. કેતન એની પત્નીની શારિરીક તકલીફના કારણે અને મહેશ એને થયેલ અકસ્માતના કારણે. મેડીકલ રીપોર્ટ પછીનો કેટલોક સમય માનસિક આઘાતમાં પસાર થયો અને એ સમયે એક ઘટના બીજી બની. કામીનીની ખાસ ફ્રેન્ડ અલ્પાના એના એન.આર.આઈ. પતિ સાથે ડિવોર્સ થયા અને આ આઘાત એના પિતા સહન ન કરી શક્યા. અલ્પાના પરિવારમાં એના પિતા સિવાય કોઈ હતું નહિ એ એકલી થઈ ગઈ અને કામીનીને એક વિચાર આવ્યો. એક બાજુ મહેશના પરિવારજનો મહેશ ઉપર લગ્નનું દબાણ કરતા હતા. કામીનીને બાળક થઈ શકે તેમ ન હતું અને કેતનની ઉપર એના પરિવારજનો બાળક માટે દબાણ કરતા હતા. કામીનીએ કેતનને અલ્પા સાથે લગ્ન કરવા જણાવ્યું. ઘણીબધી સમજાવટ, ચર્ચાઓ થઈ કેતન અલ્પા સાથે લગ્ન કરવા તૈયાર ન થયો. અંતે કામીનીએ એક રસ્તો કાઢ્યો. અલ્પાને મહેશ સાથે લગ્ન કરવા જણાવ્યું અને મહેશની શારિરીક પરિસ્થીતી વિશે પણ જાણ કરી. અનેક સમજાવટના અંતે અલ્પા મહેશ સાથે લગ્ન કરવા તૈયાર થઈ. કામીનીના કહેવા મુજબ અલ્પા કામીનીને ના પાડી શકે તેમ ન હતી. સાદાઈથી મહેશના લગ્ન અલ્પાની સાથે થઈ ગયા. મહેશના માતા-પિતા ઘરમાં પુત્રવધુના આવવાથી ખુશ થઈ ગયા. અલ્પાનું સોશીયલ સ્ટેટસ બદલાઈ ગયું એને એક પરિવાર મળી ગયો. લગ્ન બાદ, ચારે જણા ફરવા જોડે જતા હતા. કામીનીની સમજાવટથી અલ્પા અને કેતને ફેમીલી પ્લાનીંગ કર્યું. અલ્પાને સારા દિવસો રહ્યા અને પૂરા મહિને એક પુત્રનો જન્મ થયો. કેતનનો વારસદાર. હાલના સમયમાં પણ કેતનનો એની બંને પત્નીઓ સાથે સંસાર સરસ ચાલી રહ્યો છે. હવે એમને પ્રશ્ન એ થયો કે, કેતન પોતાની પ્રોપર્ટીના વારસદાર તરીકે કાયદાકીય રીતે મહેશના પુત્રનું નામ કેવી રીતે દાખલ કરી શકાય? આ પ્રશ્ન લઈને આ ચારે જણ આપણી પાસે આવ્યા હતા. એમને એમની સમસ્યાનું સમાધાન આપી દીધું.

વાત પૂરી થઈ અને અજયભાઈની કોફી પણ. કોફીનો ખાલી કપ નીચે મૂકી અજયભાઈએ  ચિંતનની સામે જોયું.

સાહેબ, ખરેખર આવી કોઈ વાત જાણીએ ત્યારે લાગે કે, હજુ ઘણું જાણવા શીખવા અને સમજવાનું બાકી છે. પણ કામીનીના સ્વાભાવની ઉદારતા વખાણવી કે એની સમજદારી?”

જો મેં અગાઉ પણ કહેલું છે કે, સ્ત્રીના સ્વભાવને ખૂદ ભગવાન પણ સમજી નથી શક્યા તો આપણી શું વિસાત સ્ત્રી ધારે તો ઘરને તારે અને ધારે તો ડૂબાડે. ચાલો આઠ વાગવા આવ્યા. ઘરભેગા થઈશું.” કહીને અજયભાઈ એમની ચેર ઉપરથી ઉભા થયા અને રામજીને ઓફિસ વસ્તી કરવાની સૂચના આપી.

કેયુર અને ચિંતન પણ વિચારમગ્ન અવસ્થામાં ઉભા થયા. આદત મુજબ અભિજાતે એક નજર ઓફિસની ગોઠવણી ઉપર અને આવતીકાલની ફાઈલની થપ્પી ઉપર મારી પોતાના ખિસા ચેક કર્યા અને કશુ જ રહી નથી ગયું તેની ખાતરી કરી.

----- આશિષ મહેતા.