Saturday, October 24, 2020

કારગિલ યુદ્ધની એક યાદ

અંધારી રાત પૃથ્વી પર એનો અંધકાર પાથરતી જતી હતી. ગામના ચોકિયાતો અને શેરીના કુતરાઓ પણ પરાણે જાગી રહ્યાં હતા. એવા ટાણે જોરાવરસિંહ બાપુની આંખોમાંથી ઊંઘ વેરાન થઇ ગઈ હતી, જાણે કે રણમાંથી નદી ગાયબ થઇ ગઈ હોય. જોરાવરસિંહ બાપુ એમની ડેલીમાં, બંને હાથ પાછળની તરફ એકબીજામાં ભેરવીને આમથી તેમ આંટા મારી રહ્યા હતાં. એમના પ્રભાવશાળી ચહેરા પર આજે એમના દિલમાં રહેલી ચિંતા ચાડી ખાઈ રહી હતી. રાત્રિનો બીજો પહેર પૂરો થવાની અણી પર હતો અને પસાર થતા સમયની સાથે જોરાવરસિંહ બાપુની ચિંતા પણ વધતી જતી હતી.

આજનું ભાવનગર જે પહેલાં ગોહિલવાડ તરીકે ઓળખાતું હતું. તેનું એક નાનું પણ રળિયામણું ગામ વરતેજ. વરતેજ ગામના વર્તમાન સમયના સૌથી પ્રતિષ્ઠિત અને પ્રભાવી વ્યક્તિ એટલે જોરાવરસિંહ ગોહિલ બાપુ. ગોહિલ વંશનો પ્રભાવ વ્યક્ત કરતો પ્રભાવશાળી ચહેરો, પૂરૂં છ ફૂટનું કદ, ઉભું ઓળેલું માથું, પહોળી છાતી, મજબૂત બાંધો, સહેજ ચપટું નાક, પ્રમાણસરની વળ ચઢાવેલી મૂછો અને સામેવાળાને એક પળમાં માપી લેતી પાણીદાર આંખોના સ્વામી એટલે જોરાવરસિંહ ગોહિલ બાપુ. પોતે રાજ્યના પોલીસ ખાતામાંથી એસ.પી. તરીકે નિવૃત્ત થયા હતા અને ખેતીવાડી પણ સારી એટલે પૈસાની કોઈ ચિંતા નહીં. કહેવાય છે કે "રાજપૂતનો જન્મ દેશની રક્ષા કાજે મરવા માટે જ થાય છે." આ ઉક્તિને સાચો પાડતો પરિવાર એટલે જોરાવરસિંહ ગોહિલ બાપુનો પરિવાર. બાપુ પોતે રાજ્યના એસ.પી. તરીકે નિવૃત્ત થયા હતા અને એમના બંને પુત્રો રાજવીરસિંહ ગોહિલ અને જયવીરસિંહ ગોહિલ ભારતીય સેનામાં જોડાઈને દેશની સેવામાં હતા. મોટા પુત્ર રાજવીરસિંહ ગોહિલ મેજર હતા અને નાના પુત્ર જયવીરસિંહ કેપ્ટન તરીકે સેવા આપતા હતા. જોરાવરસિંહ ગોહિલ બાપુનો નિવૃત્તિનો સમય સામાન્ય રીતે તો ખેતીવાડીમાં, ગામના વિકાસની કામગીરીમાં અને પોતાના બંને પુત્રોના પુત્રો એટલે કે મૂડીના વ્યાજ રાજેન્દ્રસિંહ અને કૃણાલસિંહને રમાડવામાં પસાર થઇ જતો હતો.

1999 નું વર્ષ હતું. મે મહિનામાં ભારતીય સેનાના ધ્યાનમાં આવ્યું કે કારગિલ સીમા પર નાપાક ઈરાદો ધરાવતા પાકિસ્તાની સૈનિકો દ્વારા ઘૂસણખોરી થઇ છે. ભારતીય સેનાને કારગિલ સેક્ટરમાં મૂવ કરવામાં આવી. હવાઈ સેનાએ અને થલ સેનાની અલગ અલગ રેજિમેન્ટ કારગિલ સેક્ટર તરફ આગળ વધતી હતી. આયોજનબદ્ધ હવાઈ હુમલા પછી થલ સેના માથે સેનાની ચોકી કબજે કરવાની જવાબદારી હતી. તત્કાલીન પ્રાધાનમંત્રી શ્રીએ યુદ્ધ જેવી પરિસ્થિતિની ઘોષણા કરી હતી અને ભારતીય સેનાએ એને "ઓપરેશન વિજય" એવું નામ આપ્યું હતું. 

રોજે રોજ સમાચાર આવતા હતા, ભારતીય સેનાએ એક પછી એક પોતાની ચોકીઓ પરનો કબજો પરત મેળવવાની શરૂઆત કરી અને એ ચોકી પરત મેળવવા માટે પોતાના જાંબાઝ સૈનિકો, અફસરોની કુરબાની પણ આપી. દેશ માટે ક્યારેક બંગાળનો ટાઇગર, ક્યારેક પંજાબનો શેર, ક્યારેક રાજસ્થાનનો રણબંકો, ગરમ ખૂનનો ગુરખો, શિવાજીનો ભક્ત મરાઠા તો ક્યારેક દક્ષિણ ભારતનો તેજતરાર યુવાન શહિદ થયાના સમાચાર આવતા રહેતા હતા. જોરાવરસિંહ ગોહિલ બાપુના બંને પુત્રો જે રેજિમેન્ટમાં હતા એ રેજિમેન્ટને ભારતીય સેના માટે મહત્વની કહી શકાય એવી ટાઇગર હિલ ચોકી કબજે કરવાની જવાબદારી સોંપવામાં આવી હતી. દુશ્મન ભૌગોલિક પરિસ્થિતિનો ફાયદો લઇ લડી રહ્યા હતા અને આપણા સૈનિકો વિપરીત અને વિષમ પરિસ્થિતિમાં  પણ દુશ્મનોને હંફાવી રહ્યા હતા.

જૂન મહિનાનો છેલ્લો દિવસ હતો. ટાઇગર હિલ ચોકી કેપ્ચર કરવાનો પ્રયાસ જારી હતો. દિવસના ઉજાસમાં આગળ વધવું એ આત્મહત્યા સમાન હતું. ભારતીય નરબંકાઓ રાતના અંધારાનો લાભ લઈને આગળ વધી રહ્યા હતા. અલગ અલગ ટીમ અલગ અલગ રસ્તે આગળ વધતી હતી. એક ટીમની કમાન મેજર રાજવીરસિંહ ગોહિલના હાથમાં હતી, તો બીજી ટીમની કમાન કેપ્ટ્ન જયવીરસિંહ ગોહિલના હાથમાં હતી. 02-07-1999 રાત્રીના 11.00 વાગ્યા હશે. અંધારાનો લાભ લઈને ભારતીય સેનાની ટુકડીઓ ધીમે-ધીમે આગળ વધી રહી હતી. ઉપર ટોચ પર બેઠેલ પાકિસ્તાનીઓએ લાઈટ ફાયર કર્યું. થોડાક સમય માટે કૃત્રિમ અજવાળું પથરાઈ ગયું. ભારતીય સૈનિકોની પોઝિશનનો અંદાજ આવી ગયો. સામસામે ધાણીફૂટ ફાયરિંગ શરૂ થયું. મોર્ટર શેલ ફાયર થયા. દુશ્મનોને જડબાતોડ જવાબ અપાઈ રહ્યો હતો. એવા સમયે કેપ્ટ્ન જયવીરસિંહે દુશ્મન ચોકીનું લોકેશન ભારતીય આર્ટિલરી ટીમને સ્પોટ કર્યું. આર્ટિલરી ટીમે એ સ્પોટ પર નિશાન સાધીને હુમલો કર્યો અને દુશ્મન ચોકી ધ્વસ્ત થઇ. બીજી બાજુ મેજર રાજવીરસિંહે બીજી ચોકી પર ગ્રેનેડથી હુમલો કર્યો અને એ ચોકી પણ ધ્વસ્ત. બંને નરસિંહો એમની ટીમ સાથે એમને સોંપેલ લક્ષ સિદ્ધ કરવામાં સફળ થયા. બીજા દિવસે પથ્થરોની આડશમાં જે જ્યાં હતા ત્યાં જ સંતાઈ રહ્યા. ફરી રાત્રીના અંધકારે પોતાની કાળાશ પથારી અને ફરીથી ફાયરિંગ શરૂ થયું. પાકિસ્તાની સૈનિકો એક પછી એક પાકા ફળની જેમ ખરી રહ્યા હતા. પણ આજે મૃત્યુ દુલ્હન બનીને આવ્યું હતું કોઈ ખાસ માટે.. ટાઇગર હિલ ચોકી ભારતીય સેનાએ કબજે કરી લીધી.

મોડી રાત્રે જોરાવરસિંહને ફોન દ્વારા સમાચાર મળી ગયા અને ધીમે ધીમે આખા વરતેજ પંથકમાં ફેલાઈ ગયા. જોરાવરસિંહ બાપુ સિવાય ઘરમાં કોઈને અણસાર ન હતો. વહેલી સવારથી જ વરતેજ ગામના લોકો જોરાવરસિંહ બાપુની ડહેલીએ ભેગા થવા લાગ્યા. બાપુને પ્રણામ કરી સૌ આઘાપાછા ક્યાંક ઉભા રહી ગયા. ફળિયાની પરિસ્થિતિ જોઈને જોરાવરસિંહ બાપુના ધર્મપત્ની રાજલબાને તથા બંને પુત્રવધૂઓને કંઈક અમંગળના અણસાર આવી ગયા. બી.એસ.એફ.ની ટ્રક ગામમાં આવી અને બાપુની ડહેલી પાસે ઉભી રહી. અંદરથી વર્દીમાં સજ્જ જવાન બહાર આવ્યા અને એક પછી એક એમ બે તિરંગામાં લપેટાયેલા કોફીન ખભે કરી પુરી અદબથી ડહેલીમાં લાવ્યા. બંને કોફીન ડહેલીમાં મૂકી બધા જ જવાનોએ જોરાવરસિંહ બાપુ અને ઘરના સર્વેને સેલ્યુટ કરી. દુશ્મનો માટે મોત બનીને ત્રાટકેલા મેજર રાજવીરસિંહ ગોહિલ અને કેપ્ટ્ન જયવીરસિંહ ગોહિલ મૃત્યૃ દેવીને પસંદ પડી ગયા હતા. ત્રીજી જુલાઈ, 1999 ની રાત્રે દુશ્મનોએ મોર્ટર ફાયર કર્યો જે બંને ટીમની ખુબ જ નજીક પડ્યો, પણ ફૂટ્યો નહિ. મેજર રાજવીરસિંહે બંને ટીમને પાછળ ખસવા સૂચન કર્યું અને પોતે મોર્ટર શેલને ઉઠાવી દૂર ફેંકવા આગળ વધ્યા. એ જ સમયે દુશ્મનોએ ગોળી ચલાવી અને સીધી જ મેજર રાજવીરસિંહની છાતી વીંધાઈ ગઈ. મોટા ભાઈનું બાકીનું કામ નાના ભાઈ કેપ્ટ્ન જયવીરસિંહે પૂરું કર્યું. મોર્ટર શેલ ઉઠાવીને પાછો દુશ્મન ચોકી તરફ ફેંક્યો. પણ એ પણ દુશ્મનની ગોળીથી વીંધાઈ ગયા અને ટીમના બાકીના સાથીઓને બચાવવા જતાં બંને ભાઈઓ વીરગતિને પ્રાપ્ત થયા. વરતેજ ગામમાં શોકનો માહોલ ફેલાઈ ગયો. બધાની આંખો ભીની હતી સિવાય જોરાવરસિંહ બાપુની. રાજલબા ભીની આંખે પણ સ્વસ્થતા પૂર્વક બહાર આવ્યા અને પોતાના બંને પુત્રોના માથે હાથ ફેરવ્યો. બંને શહીદવીરની પત્નીઓ આક્રંદ કરી રહી હતી. નાના રાજેન્દ્રસિંહ અને કૃણાલસિંહ એક ખૂણામાં ઉભા હતા.

કંઈક વિચારીને જોરાવરસિંહ રાજલબા પાસે આવ્યા અને આજે પહેલી વખત એમણે રાજલબાનો હાથ જાહેરમાં પકડ્યો. એ સમયે રાજલબાએ કહ્યું, "બાપુ, માતાજીએ મને હજુ એક પુત્ર આપ્યો હોત તો આજે એને પણ દેશની સેવામાં હું મૂકી શકી હોત." એક રાજપૂતાણીને છાજે એવું વેણ સાંભળીને બંને પુત્રવધૂઓનું આક્રંદ ડૂસકામાં બદલાઈ ગયું અને પાછલી આખી રાતથી ચિંતામાં રહેલ જોરાવરસિંહ ગોહિલ બાપુના મુખ પર શહિદવીરોનાં પિતા તરીકેની ચમક પથરાઈ ગઈ.

વાચક મિત્રો વાર્તા મારી કાલ્પનિક છે. આપ આપનો અભિપ્રાય જણાવશો.


આશિષ એ. મહેતા


Creative Commons License



કારગિલ યુદ્ધની એક યાદ by Ashish A. Mehta is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.

Based on a work at http://www.gujjustuff.com/.

Permissions beyond the scope of this license may be available at http://www.gujjustuff.com/

Saturday, October 17, 2020

મારી કેસ ડાયરી : અભિજાત

પ્રિય વાંચકમિત્રો,



સાંજના ૬.૪૫ નો સમય થવા આવ્યો હતો અને ચિંતને એડવોકેટ અજય પટેલની ઓફિસમાં પ્રવેશ કર્યો અને પંક્તિને સસ્મિત “હાય” કર્યું. પંકિત એક ફોન પર વ્યસ્ત હોવાથી સ્માઈલ આપી ચિંતનને બેસવાનો ઈશારો કર્યો અને ચિંતને ઓફીસના વેઈટીંગ એરિયામાં બેઠક લીધી. ફોન પૂરો કરીને પંક્તિએ ઇન્ટરકોમ પર એડવોકેટ અજય પટેલને ચિંતનના આગમનની જાણ કરી અને "ઓકે સર" કહી ઇશારાથી ચિંતનને અંદર જવા જણાવ્યું.

ફૂલ સાઇઝનો ગ્લાસ ડોર ખોલી ચિંતન એડવોકેટ અજય પટેલની ચેમ્બરમાં દાખલ થયો. આજે ચેમ્બરમાં અભિજાત શુક્લાની ગેરહાજરી પહેલી વખત એણે જોઈ. ઇશારાથી સામે બેસવા ચિંતનને જણાવી અજય પટેલે એમના લેપટોપમાં એમનું કામ ચાલુ રાખ્યું. પાંચેક મિનીટ પછી લેપટોપ શટડાઉન કર્યું અને ઇન્ટરકોમ પર બે કોફી મોકલાવવા કહ્યું અને પંક્તિને કોઈ કામ ના હોય તો નીકળવાની સુચના આપી. થોડી વારમાં ઓફીસબોય રામજી બે કોફી મૂકી ગયો.

“સાહેબ, એક સવાલ પૂછું?” ચિંતને પૂછ્યું.
“બોલ” ટૂંકો જવાબ આપી અજયભાઈએ કોફીનો એક સીપ લીધો.
“આજે પહેલી વખત તમને ચેમ્બરમાં એકલા જોયા. અભિજાતસર બહારગામ છે કે કોઈ સાજુ-માંદુ છે?”
“લે, આજે તેં અજાણતાં જ વાર્તાનો એક મુદ્દો આપી દીધો. આજે તને અભિજાતની જ વાત કહું.”

“હું અને અભિજાત સ્કુલ સમયના મિત્રો. આમ તો અભિજાતના પિતાના હાથ નીચે હું ભણતો અને એ રીતે અમે બારમા ધોરણમાં ભણતા હતા ત્યારથી એક બીજાના પરિચયમાં. બંનેનું એડમીશન એક જ કોલેજમાં થયું. ત્યારે ખબર ન હતી કે અમે એક જ કોલેજમાં છીએ. આ તો જયારે કોલેજ ચાલુ થઇ અને એક જ ક્લાસમાં નંબર આવ્યો ત્યારે ખબર પડી. પછી તો રોજ જોડે જ બેસવાનું. કોલેજથી પાછા જોડે જ આવીએ. કોલેજના ત્રીજા વર્ષમાં તો અભિજાતે ટ્યુશન કરાવવાના શરૂ કરી દીધા અને કોલેજ પત્યા બાદ અમે અલગ થઇ ગયા. મેં લૉ કોલેજ જોઈન કરી અને અભિજાતે એમ.કોમ.માં એડમીશન લીધું. સાઈડમાં ટ્યુશન ક્લાસ ચાલુ. એનો ધ્યેય એના પપ્પાની જેમ શિક્ષક બનવાનો હતો. એમ.કોમ. પૂરું થયા પછી એને બી.એડ.માં ફ્રી સીટ પર એડમિશન ના મળ્યું. એણે પ્રાઇવેટ ટ્યુશન ક્લાસ ચાલુ કર્યા અને એ સમયે મેં જુનિયરશીપ ચાલુ કરેલ. અમારૂં મળવાનું નિયમિત રહેતું. એ સમયે અભિજાતની આવક ઘણી જ સારી. અમે મિત્રો ભેગા થઈએ ત્યારે ચા-પાણીના ખર્ચા અભિજાત કરે. અભિજાત મજાની લાઈફ જીવતો.

એ સમયે, એની સાથે જ એક વ્યક્તિ પ્રાઇવેટ ટ્યુશન ક્લાસ કરે. નામ સમીર શાહ, એ ગણિત અને વિજ્ઞાન ભણાવે. એક વખત એ ટ્યુશન જવા ઘરેથી નીકળ્યો અને એક સાધન-સંપન્ન પરિવારના નબીરાની ગાડી સાથે સમીર શાહનો અકસ્માત થયો. એ બિચારાના બંને પગ તૂટી ગયા. પુરા બે વર્ષ પથારીમાં નીકળી ગયા. ટ્યુશન ક્લાસ છૂટી ગયા અને બચત પૂરી થઇને એના માથે મોટું દેવું થઇ ગયું. બસ, આ ઘટનાએ અભિજાતને નવેસરથી વિચારવા મજબૂર કરી દીધો. એ વિચારવા લાગ્યો, “એવી કઈ લાઈન છે જેમાં જો આપડે કોઈ સંજોગોમાં પથારી પકડી લઈએ તો પણ કમાઈ શકાય. એણે મારી સાથે આ અંગે ચર્ચા કરી અને મેં એને લૉ કોલેજમાં એડમીશન લઇ લેવા જણાવ્યું. એણે મારી સલાહ માની અને કાયદાનો અભ્યાસ પૂર્ણ કર્યો અને મારી સાથે પ્રેક્ટીસમાં જોડાઈ ગયો. તને ખબર જ હશે કે વકીલાતના વ્યવસાયમાં શરૂઆતના પાંચેક વર્ષ તો ઘરના રોટલા ખાવા પડે અને અભિજાતની માનસિક પરિસ્થિતિ એ સમયે બહુ જ ખરાબ થઇ ગઈ હતી, કારણ કે ટ્યુશનની લાઈનમાં એની આવક ખુબ જ સારી હતી અને એમાંથી વકીલાતમાં આવ્યો એટલે ફરીથી શૂન્ય પર. એકડ એકથી નવી શરૂઆત કરવી પડી. ખર્ચા તો ઘટે નહિ, હાથ તંગ રહે, વળી એને તો એક દીકરી પણ ખરી. જ્યાં ત્યાં શરૂના વર્ષો કાઢ્યા અને એનું સર્કલ સારું એટલે ધીમે ધીમે કામ મળવા લાગ્યું અને વધવા પણ લાગ્યું. આજે ભગવાનની કૃપા છે. અભિજાત સામાજિક થોડો વધુ એક્ટીવ છે એટલે એને ઘણા બધા કામ હોય અને સામેથી કારણ વગરની જવાબદારી લેવાનો એનો સ્વભાવ થઇ ગયો છે. હું પણ એને કાંઈ કહેતો નથી. એ પણ આ લાઈનથી ખુશ છે. હા, ક્યારેક વાત કરે કે જો સમીર શાહનો અકસ્માત ના થયો હોત અને એ સમયે એને લાઈન બદલવાનો વિચાર ના આવ્યો હોત તો?

પણ પછી એ જાતે જ કહે, “માણસને એનો રોટલો અને ઓટલો સમય થાય એટલે બોલાવી જ લે.”

લે ચાલ, આજે બહુ મોડું થઇ ગયું. હવે નીકળીએ ઘરે જવા.”

“ચાલો સાહેબ, મળીએ પછી.” ચિંતને પ્રત્યુત્તર આપ્યો.

“રામજી, ઓફીસ વસ્તી કરી ચાવી મને નીચે ગ્રાઉન્ડ ફ્લોર પર આપી જાવ. હું પાર્કિંગમાંથી કાર લઈને આવું છું.” અજયભાઈએ ઉભા થતા રામજીને સુચના આપી અને એ અને ચિંતન લીફ્ટમાં ગોઠવાઈ ગયા.


આશિષ એ. મહેતા


********************************************************************************************
********************************************************************************************



Creative Commons License



મારી કેસ ડાયરી : અભિજાત by Ashish A. Mehta is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.

Based on a work at http://www.gujjustuff.com/.

Permissions beyond the scope of this license may be available at http://www.gujjustuff.com/

Saturday, October 10, 2020

दिन और रात एसे ही गुजरते है

दिन और रात एसे ही गुजरते है,
हम आप के दिदार को तरसते है;
छुप के अक्सर आप को देखते है,
बस आप से बात करने से कतराते है।

दिल में इल्तज़ा बस इतनी ही है,
कभी तो आप की नज़र में आयेंगे;
आप खुद ही हमारे पास आयेंगे,
और हमारा हाल ए  दिल पूछेंगे।

बचपन हमने साथ जंहा गुजरा था,
हम आज भी उसी चौराहे को देखते है,
आज भी हम उसी मिट्टी के ढेर में बैठते है,
और आप को सोने के ढेर पर बैठा देखते है।

ख़ुशी होती है आप को खुश देख कर,
मुस्कुरा लेते है आप को मुस्कुराते देख कर,
मालिक से यही दुआ करते है हर बार,
गम का एक भी लम्हां न आये आप के पास।

 
आशिष महेता 


Creative Commons License


दिन और रात एसे ही गुजरते है by Ashish A. Mehta is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.

Based on a work at http://www.gujjustuff.com/.

Permissions beyond the scope of this license may be available at http://www.gujjustuff.com/

Saturday, October 3, 2020

ચાલ ફરી અજાણ્યા થઈને મળીએ

ચાલ ફરી અજાણ્યા થઈને મળીએ,
એક બીજાને ફરીથી ઓળખીએ,
સમજણના આ આવરણ છોડીએ,
નવેસરથી ફરી એકબીજાને જાણીએ.

ગધાપચીસીની ઉંમરે આપણે મળ્યાતા,
બધું જ જાણીએ છીએ-સમજીએ છીએ,
ખબર પડે છે અમને બધી જ,
એ વહેમ સાથે મળ્યાતા.

એક-બીજાને જોઈને પસંદ કર્યા હતા,
આપણે ક્યાં એક-બીજાને જાણ્યા હતા,
લગ્નજીવનના એ તબકકામાં,
કેટલા રીસામણા મનામણાં કર્યા હતા.

મેં સંભાળી આર્થિક જવાબદારી,
તેં સંભાળ્યું ઘર અને પરિવાર,
મને તો વાર તહેવારે રજા પણ મળી,
પણ તારી તો જવાબદારી વધતી જ ચાલી.

પસાર થતા સમયની સાથે બાળકો મોટા થયા,
એમના લગ્ન થતાં એ પણ એમના પરિવારમાં ગોઠવાયા,
ઉંમર થતાં આંખે ચશ્માં આવ્યા અને માથે ધોળા દેખાયા,
વડીલોની વિદાય થઇ અને આપણે વડીલ કહેવાયા.

બાળકો એમના પરિવાર સાથે ચાલ્યા ગયા,
અને આપણે બંને ઘરમાં એકલા રહ્યા,
આર્થિક જવાબદારીમાંથી હું નિવૃત થયો,
તારી પ્રવૃત્તિમાં પણ હવે થોડો સમય બચ્યો.

ચાલ, તારા અને મારા બાકી શોખ પુરા કરીએ,
જિંદગીના આ પડાવે દુઃખની પળો ભૂલીએ,
હસી-ખુશીથી આપણે ફરી એક-બીજાને સમજીએ,
ચાલ ફરી અજાણ્યા થઈને મળીએ.



આશિષ એ. મહેતા


Creative Commons License



ચાલ ફરી અજાણ્યા થઈને મળીએ by Ashish A. Mehta is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.

Based on a work at http://www.gujjustuff.com/.

Permissions beyond the scope of this license may be available at http://www.gujjustuff.com/

Saturday, September 26, 2020

જિંદગીમાં શું મેળવ્યું શું ગુમાવ્યું એ વિચાર મારા મિત્ર, બાકી જે મેળવ્યું એ કાંઈ નથી જે ગુમાવ્યું એ બધું જ છે.

"ઉસ્માન, લે આ ફોટો જોઈ લે, કાલથી આ છોકરી ઉપર તારે નજર રાખવાની છે."

"કોણ છે આ?" અડધી રાત્રે ઊંઘમાંથી ઉઠીને આવેલા ઉસ્માને શુષ્ક અવાજે પૂછ્યું.

"તું એવું માની લે ઉસ્માન કે આ મારી છોકરી છે."

ઉસ્માન તરત સતર્ક થઈ ગયો અને "જી ભાઈ" કહી ઉભા થઈને ફોટો હાથમાં લઇ લીધો.

ઉસ્માન એટલે શહેરના દરેક પોલીસ સ્ટેશનમાં જાણીતું નામ. મારામારી, ધાકધમકી, કિડનેપીંગ, એક્સટોર્શન, મર્ડર જેવા અનેક ગુનાઓમાં સંડોવાયેલું નામ ઉસ્માન પઠાણ.

અને ઉસ્માન પઠાણને જેણે કામ સોંપ્યું એ જાહેર જીવનમાં સ્વચ્છ પ્રતિભા ધરાવતા 57 વર્ષીય એક પ્રતિષ્ઠિત ધારાસભ્ય જગન મહેતા અને અંધારી આલમમાં ઉસ્માન પઠાણનો બોસ, ટાઇગરભાઈ.

એક સલામ મારીને ઉસ્માને પાછળના બારણેથી વિદાય લીધી. બહાર ઉભી રહેલ બ્લેક સ્કોર્પિયોમાં બેસીને ખીસામાંથી ફોટો કાઢીને ધ્યાનથી જોયો. ઉસ્માનને આજ સુધી મારામારી, કોઈના હાથ પગ તોડવા, કોઈને ઉઠાવી લેવા, પૈસાની વસુલાત કરવી, જમીન-મકાન ખાલી કરાવવા, વગેરે જેવા અનેક કામો જગન મહેતા ઉર્ફે ટાઇગરભાઈના ઈશારે કર્યા હતા, પણ આજે પહેલી વખત એને ટાઇગર શેઠે આવી કોલેજમાં ભણતી છોકરી પર નજર રાખવાનું કામ સોંપેલું. ફોટાની પાછળ જરૂરી માહિતી હતી - નામ અને સરનામું.

રાતના અંધારામાં કાર આગળ વધતી જતી હતી. હમણાં જ સળગાવેલી ગોલ્ડ ફલેકના ધુમાડામાં ઉસ્માન વિચારે ચઢ્યો. આજકાલ કરતાં જગન મહેતા માટે કામ કરતાં કરતાં એને ત્રીસ-પાંત્રીસ વર્ષ થઇ ગયા હતા. આજથી ત્રીસ વર્ષ પેહલા ઉસ્માન જયારે માત્ર વીસ વર્ષનો હતો ત્યારે એના પિતા સુલેમાન, જગન મહેતાના પિતા ગોપાલ મહેતાની ટ્રાન્સપોર્ટ કંપનીમાં ટ્રક ડ્રાઈવર તરીકે કામ કરતા હતા. ઉસ્માન અને જગન વચ્ચે ઉંમરનો કોઈ વધારે ફરક નહિ. ગોપાલ મહેતા એક સિદ્ધાંતવાદિ, સંતોષી અને શાંત સ્વભાવનો વેપારી માણસ. સામા છેડે જગન એટલે અત્યંત મહત્વકાંશી - બાળપણથી જ રાજકારણમાં હોદ્દો લેવાની મહત્વકાંક્ષા હતી. સુલેમાન પઠાણ પણ ચુસ્ત અને નેક મુસ્લિમ તો સામે ઉસ્માન એકદમ શોર્ટ ટેમ્પર અને હાથનો છુટ્ટો. બાવીસ વર્ષીય જગન મહેતાએ ઉસ્માનનો પોતાના કામ માટે ઉપયોગ શરૂ કર્યો. ઉસ્માન જોડે જ કોઈ સમસ્યા ઉભી કરાવવાની અને પછી પોતે વચ્ચે પડી સમાધાન કરાવવાનું. પૈસા અને પ્રતિષ્ઠા કમાવાની. થોડાક જ સમયમાં જગન મહેતાની ઓળખ એક પ્રતિષ્ઠિત સામાજિક આગેવાન તરીકેની થઇ અને કોર્પોરેટર તરીકે ચૂંટાઈ આવ્યા. સમય પસાર થતો ગયો અને ઉસ્માનની ધાક અને જગન મહેતાની પ્રતિષ્ઠા વધતી ગઈ અને આજે જગન મહેતા એક પ્રતિષ્ઠિત ધારાસભ્ય બની ગયા.

સવાર પડી અને ઉસ્માને એના ફોલ્ડરિયાઓને કામે લગાડી દીધા. શહેરના પરા વિસ્તારનું સરનામું હતું. સરનામું મળી ગયું અને પાત્ર પણ. બાવીસ વર્ષીય ખુબસુરત કન્યા હતી દેવાંશી ગોરજીયા, જાણે સ્વર્ગની અપ્સરા જોઈ લો. એ એના ઘરેથી કોલેજ જવા નીકળી અને એનાથી સલામત અંતર રાખી ઉસ્માનના ફોલ્ડરિયા એની પાછળ લાગી ગયા. સવારે ઘરેથી નીકળી રાત્રે ઘરે પહોંચે ત્યાં સુધીનો ડેઇલી રિપોર્ટ રજેરજની માહિતી સાથે ઉસ્માને જગન મહેતાને આપવાનો શરૂ કર્યો. પૂરો એક મહિનો નીકળી ગયો. કોઈ જ શંકાસ્પદ બાબત કે માહિતિ મળી ન હતી.

પુરા એક મહિના પછી એક રાત્રે, રાતના અંધારામાં જગન મહેતાના ફાર્મ હાઉસ પર ઉસ્માન અને જગન મહેતા બંને બેઠા હતા. રાત જામી હતી. અંગૂરની બેટી બંનેના પેટમાં ધીમે ધીમે ઠલવાતી હતી. એવા સમયે ઉસ્માને જગન મહેતાનો મૂડ જોઈ પૂછ્યું, "ભાઈ, આ દેવાંશી પર નજર રાખવાનું કારણ?"

જગન મહેતા ઉર્ફે ટાઇગરભાઈ પોતાની ખુરશીમાં ટટ્ટાર થયા અને કહ્યું, "ઉસ્માન, દરેકના જીવનમાં કોઈ એક ખાસ વ્યક્તિ હોય છે. ચાલ દોસ્ત આજે તને એ વાત કહું."

ગ્લાસ ખાલી કરી, જાણે ભૂતકાળમાં જોતા હોય એમ જગન મહેતા એ બારીની બહાર રાતના અંધકારમાં જોયું.
"ઉસ્માન, તને યાદ છે? હું કોલેજના ફર્સ્ટ યરમાં હતો અને મેં તને પેલા થર્ડ યરમાં ભણતા સમીરને મારવાનું કામ સોંપ્યું હતું અને તેં સમીરને પગે ફેક્ચર કરી નાખ્યું હતું."

"હા ભાઈ બરાબર યાદ છે. તમે બહુ જ ગુસ્સે હતા સમીર પર અને હું પહેલી વખત જામીન ઉપર મુક્ત થયો હતો."

"કોલેજમાં હું મારી સાથે જ ભણતી એક છોકરીના પ્રેમમાં હતો. પણ એ સમયે હું પ્રેમનો એકરાર એની સામે નહતો કરી શક્યો અને બીજું મારે કોઈ પણ ભોગે રાજકારણમાં આગળ વધવું હતું. સમીર એ છોકરીને હેરાન કરતો હતો અને એટલે જ મેં સમીરને તારી જોડે મરાવ્યો. કોલેજ પુરી થાય એટલે એની સાથે લગ્ન કરવાની મારી ઈચ્છા હતી. પણ મારૂં થર્ડ યર પુરૂં થાય એ પેહલા સમીર જોડે જ એના લગ્ન થઇ ગયા. મને પછીથી જાણવા મળ્યું કે, સમીરના બાપા પેલી છોકરીના બાપાના લેણદાર હતા. એ લગ્ન કરીને જતી રહી અને હું જોતો રહી ગયો. પછી શરૂ થઇ મારી રાજકીય સફર જેમાં તારો બહુ મોટો હાથ રહ્યો. આ દેવાંશી એ જેને હું પ્રેમ કરતો હતો એની છોકરી છે. સમીરને ધંધામાં નુકશાન થયું અને એનું બ્લડ પ્રેશર વધી જતા એને લકવો થઇ ગયો. દેવાંશીની મમ્મીએ ઘર ચલાવવા નોકરી કરવાની શરૂઆત કરી. એ ગમે તે જગ્યાએ નોકરી કરે એ મને પસંદ ન હતું. પણ જાહેર જીવનની મારી મર્યાદા હું તોડી શકું એમ ન હતો. એટલે મેં એને ત્યાંના એક સ્થનીક ઓટોમોબાઇલ શૉ રૂમમાં નોકરી અપાવી અને સમયે સમયે એની માહિતી લેતો રહેતો હતો. હમણાં જાણ્યું કે, "એ, એની છોકરીને લઈને ચિંતામાં રહે છે." એટલે મેં તને એની છોકરી પર નજર રાખવાનું કામ સોંપ્યું.

"ભાઈ, ગુસ્તાખી માફ, પણ આ દેવાંશીની અમ્મી પ્રત્યે કેમ આટલી લાગણી? તમે એની સામે આવવા નથી માંગતા, તમે એને મદદ કરો છો એ જણાવવા નથી માંગતા, એને કોઈ તકલીફ પડે એ પણ તમને મંજૂર નથી અને ભાઈ તેમ હજુ સુધી એનું નામ પણ લીધું નથી." ઉસ્માને પૂછ્યું.

"ઉસ્માન, એ મારો પહેલો અને છેલ્લો પ્રેમ છે. કદાચ એને અંદાજ પણ નથી કે હું એને પ્રેમ કરતો હતો, કરું છું અને મારા જીવનના છેલ્લા શ્વાસ સુધી એને પ્રેમ કરતો રહીશ."

"ભાઈ, તમે ચિંતા ના કરો, દેવાંશી આજથી મારા માટે પણ મારી દીકરી જેવી. ભાઈ... એનું નામ કશિશ છે ને!? મેં તમે મને કામ સોંપ્યું એ દિવસથી જ દેવાંશીના પુરા પરિવાર પર નજર રાખવાની શરૂ કરી હતી અને ભાઈ જયારે દેવાંશીના મમ્મીનું નામ જાણ્યું-કશિશ, ત્યારે જ મને અંદાજ આવી ગયો કે, તમારા ઘરમાં તો કોઈનું નામ કશિશ નથી તો પણ તમારા બધા જ ધંધાના નામમાં "કશિશ" હોય છે એટલે મને એ સમજતા વાર ના લાગી. ભાઈ એક બીજી વાત, આપણે ક્યાં સુધી આવી રીતે દોગલી જિંદગી જીવતા રહીશું? ગેરકાયદેસરના તમામ ધંધા બંધ કરીને શાંતિથી જીવીએ તો કેવું? પછી આપ જે કહો એમ."

ઉસ્માનની વાતે જગન મહેતા વિચારે ચઢી ગયા. વાત તો સાચી હતી. આજે પદ છે, પૈસો છે, પ્રતિષ્ઠા છે, મિલકત છે, પરિવાર છે, વૈભવ છે,  નથી તો મનની શાંતિ, નથી તો જેને આખી જિંદગી પ્રેમ કર્યો એ કશિશની સન્મુખ ઉભા રહેવાની અને પ્રેમનો એકરાર કરવાની હિંમત.

આખરે ઉસ્માનનો પ્રશ્ન પણ સાચો જ હતો, "ક્યાં સુધી આવી દોગલી જિંદગી જીવતા રહીશું?"


આશિષ એ. મહેતા


Creative Commons License



જિંદગીમાં શું મેળવ્યું શું ગુમાવ્યું એ વિચાર મારા મિત્ર, બાકી જે મેળવ્યું એ કાંઈ નથી જે ગુમાવ્યું એ બધું જ છે. by Ashish A. Mehta is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.

Based on a work at http://www.gujjustuff.com/.

Permissions beyond the scope of this license may be available at http://www.gujjustuff.com/

Saturday, September 19, 2020

મારી કેસ ડાયરી : સરલાબેન

પ્રિય વાંચકમિત્રો,



સાંજનો લગભગ ૬.૧૫ કલાકનો સમય થયો હશે. એડવોકેટ અજય પટેલ તથા એમના સાથી મિત્ર અને વકીલ અભિજાત શુક્લા ઓફિસની ચેમ્બરમાં બેઠા હતા. તેવામાં રીસેપ્શનીસ્ટ પંક્તિનો ફોને આવ્યો કે, "સર, તમને મળવા કોઈ સરલાબેન પંડ્યા આવ્યા છે."

અજય પટેલે સૂચના આપી કે એમને વેઈટીંગ રૂમમાં બેસાડો અને બીજા એક જયેશ શાહ આવશે, એ આવે એટલે મને જાણ કર. 

થોડી વારમાં અજય પટેલનો અંગત મિત્ર ચિંતન જોશી આવ્યો અને જયેશ શાહ પણ. પંક્તિનો ઇન્ટરકોમ પર ફોન આવતા સુચના આપી કે બધાને કોન્ફરન્સ રૂમમાં મોકલી આપ અને સાથે કોફી પણ. બીજી પાંચેક મિનીટ પછી, કોન્ફરન્સ રૂમમાં જયેશ શાહ, ચિંતન જોશી, સરલાબેન પંડ્યા બેઠા હતા અને અજય પટેલ અને અભિજાત શુક્લા દાખલ થયા. સરલાબેન સામે જોઈ સીધું જ કહ્યું, “બેન, તમારા માટે બ્રહ્મ સમાજના આગેવાન શ્રી વિરાજભાઈનો ફોન અને ભલામણ બંને આવી ગયા છે. બોલો હું આપની શું સેવા કરી શકું?”

“સાહેબ, વિરાજભાઈએ આપને બધી જ વાત કરી હશે. મારે વિધવા સહાય મેળવવી છે અને ભાડા કરાર નોંધાવવાનો છે.”

“આ જયેશભાઈ શાહ છે. મારા મિત્ર અને મારી સાથે જ કામ કરે છે.” અજયભાઈ જયેશ શાહ તરફ નિર્દેશ કરતાં આગળ બોલ્યા, “અને જયેશભાઈ આ સરલાબેન છે. એમનું સોગંદનામું, ભાડાકરાર અને બીજી જે કોઈ વિધિ કરવાની થતી હોય એ કરી આપજો.” જયેશભાઈને સુચના આપી.

જયેશભાઇ બોલ્યા, “બેન, તમારું આધાર કાર્ડ, બે પાસપોર્ટ સાઈઝના ફોટોગ્રાફસ, મકાનનું ટેક્ષ બીલ અને મકાન માલિકનું આધારકાર્ડ અને પાસપોર્ટ સાઈઝનો ફોટોગ્રાફ તથા ભાડાની-ડીપોઝીટની માહિતી આપો એટલે ભાડા કરાર અને બાકીની ફોર્માલીટી પૂરી થઇ જશે.”

“જયેશભાઈ, તમે ડોક્યુમેન્ટસ લઇ લો અને સોગંદનામું તથા ભાડાકરાર જોડે બેસીને તૈયાર કરાવી દો. એમને વંચાવીને પછી એમની સહિ, અંગુઠાનું નિશાન લઇ લો, વિધવા સહાયનું ફોર્મ ભરી દો અને પછી મને જાણ કરો એટલે હું આવું. ચિંતન, તું મારી સાથે આવ.” એટલી સુચના આપી અજય પટેલ, ચિંતન અને અભિજાત શુક્લા ચેમ્બરમાં ગયા.

“સાહેબ, આજે બહુ વ્યસ્ત લાગો છો.”
“હા, પણ આ બહેનની વાત પણ ખાસ છે. તારે જાણવી હોય તો કહું.”
“અરે, થવા દો, સાહેબ.” ચિંતને જણાવ્યું.
“સંભાળ. બ્રહ્મ સમાજના અગ્રણી વિરાજભાઈ મારા વડીલ મિત્ર. આ બહેનનો રેફરન્સ એમણે આપ્યો છે અને એમનો ઈતિહાસ પણ મને જણાવ્યો. આ બહેન મૂળ જામનગરના. એમના માતા-પિતાનું એક્નું એક સંતાન અને એમના લગ્ન મુંબઈ ખાતે થયા હતા. સાસરે કોઈ વાતની કમી નહિ, દોમદોમ સાહ્યબી. એમના પતિ મુંબઈ હીરા બજારમાં પ્રતિષ્ઠિત પેઢીના માલિક. ઘરમાં નોકર-ચાકર અને તમામ ભૌતિક સુખ સગવડો. પતિનો પણ પૂરો પ્રેમ. સમય જતા એક પુત્રનો જન્મ થયો અને એ પણ જોત જોતામાં ૧૨ વર્ષનો થઇ ગયો. જાણે વિધાતા સોળે હાથે મહેરબાન. પણ, સમય કોઈનો ક્યારેય એક સરખો જતો નથી.

એક સોદામાં એમના પતિને સારું એવું નુકશાન થયું. એ જ અરસામાં એમની પેઢીમાં હીરાની મોટી ચોરી થઇ. ચોરી સહીતનું કુલ નુકશાન કરોડોનું. આટલું ઓછું હોય એમ હજુ તો નુકશાનીમાંથી બેઠા થાય એ પહેલા જ બોમ્બે બોમ્બ બ્લાસ્ટમાં એમના પતિ અને સસરાનું અવસાન થયું. બેંક લોન અને ધંધાકીય દેવામાં પેઢીની ઓફીસ, એમનો બંગલો અને અન્ય સંપત્તિની હરાજી થઇ ગઈ. એક જ વર્ષમાં ઉપર આભ અને નીચે ધરતી જેવી પરિસ્થિતિ સર્જાઈ ગઈ. 

પરિસ્થિતિને આધીન મુંબઈ છોડી અમદાવાદ આવ્યા. એમના પિયર પક્ષે કોઈ વ્યક્તિનો સપોર્ટ પણ રહ્યો ન હતો. અમદાવાદમાં વિરાજભાઈનો ક્યાંકથી કોઈકે રેફરન્સ આપ્યો અને આ બહેને વિરાજભાઈનો સંપર્ક કર્યો. વિરાજભાઈ મૂળ પરોપકારી જીવ એટલે એમણે આ સરલાબેનને એમની ઓળખાણમાં મકાન ભાડે અપાવ્યું, બાર મહિનાનું કરિયાણું ભરી આપ્યું અને સમાજના જ એક આગેવાનની સ્કુલમાં નોકરી અપાવી દીધી. વધુમાં મને કામ સોંપ્યું ભાડા કરાર અને વિધવા સહાયનું. મહાભારતની ઉક્તિ યાદ છે તને... “સમય સમય બલવાન હૈ, નહિ કોઈ બલવાન, કાબે અર્જુન લુંટીયો, વહી ધનુષ વહી બાણ” એ મુજબ એક સમયે જે મહેલનું સુખ ભોગવતા હતા એ આજે સરકારી સહાય પર આધારિત થઇ ગયા.”

અજય પટેલે વાત પૂરી કરી અને એ જ સમયે ઇન્ટરકોમ પર રીંગ વાગી. ફોન ઉપાડી, “ચેમ્બરમાં આવી જાવ” એટલી સુચના આપી વાત પૂરી કરી.

જયેશભાઈ અને સરલાબેન ચેમ્બરમાં દાખલ થયા. “બેન બધું વાંચી લીધું ને?” અજયભાઈ એ પૂછ્યું.
“હા” સરલાબેને જવાબ આપ્યો.
“જયેશભાઈ, બધું બરાબર ને? ક્યારે સબમીટ થઇ જશે?”
“કાલે સવારે ૧૨.૦૦ વાગે બેનને કલેકટર ઓફીસ બોલાવી લીધા છે. બાકીની કામગીરી ત્યાં પૂરી થઇ જશે.” જયેશભાઈએ જવાબ આપ્યો.
“સાહેબ, કેટલી ફી આપવાની?” સરલાબેને પૂછ્યું.
“જયેશભાઈને સ્ટેમ્પ અને નોટરીના ખર્ચના આપી દેજો. બીજી કોઈ ફી નથી આપવાની. વિરાજભાઈનું મારે માન રાખવું પડે. બીજું કાંઈ કામ હોય તો જણાવશો.” “અભિજાત, જયેશભાઈના ખાતામાં એમની ફી જમા કરાવી દેજો કાલે.” અજયભાઈએ કહ્યું.
સરલાબેન અને જયેશભાઈએ રજા લીધી.

“સાહેબ, કેમ ફી ના લીધી?” ચિંતને પૂછ્યું.
“વકીલાતનો વ્યવસાય એ મૂળ સેવાનો વ્યવસાય છે. ભગવાને ઘણું આપ્યું છે. આવા જરૂરિયાતવાળા વ્યક્તિ પાસેથી ફીમાં રૂપિયા નહિ, આશિર્વાદ લેવાના હોય. જે થોડા ઘણા સારા કર્મો થાય એ.”

ચિંતનનો ફોન રણક્યો અને ચિંતને ફોન એટેન્ડ કરી જણાવ્યું, “સાહેબ, રજા લઉં, એક કામ આવ્યું છે.”

“ઓકે, બાય. અમે પણ અમારા કામે લાગીએ.”


આશિષ એ. મહેતા


********************************************************************************************
********************************************************************************************




Creative Commons License



મારી કેસ ડાયરી : સરલાબેન by Ashish A. Mehta is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.

Based on a work at http://www.gujjustuff.com/.

Permissions beyond the scope of this license may be available at http://www.gujjustuff.com/

Saturday, September 12, 2020

जिंदगी तेरे इम्तिहान

रोज नयी सुबह रोज नयी शाम होती हे,
जिंदगी हर रोज एक नया इम्तिहान होती हे।
चेन की नींद गँवा कर खुशिया खरीदने निकलता हूँ,
दिन भर की थकान रात को मुश्कीलसे उतरती है।

गुज़रते वक़्त के साथ हालात बदलते गए,
सपने कुछ पुरे तो कुछ चूर चूर हो गए।
कोई गैर साथ निभा गया जिंदगानी के इस सफर में,
तो कोई अपना ही दे गया धोखा कई बार इस सफर में।

भरोसा अब किस पर करे किस पर नहीं,
किसे सही जाने और किसे नहीं।
जिंदगी के तजुर्बेने सीखाया,
मतलब निकल जाने के बाद कोई किसी का नहीं।

थक चुका हुँ जिंदगी तेरे रोज़ के ये इम्तिहानो से,
ईमान अपना छोड़ नहीं सकता और किसी से कुछ  मांग भी नहीं सकता।
बस इतना रहम कर दे अब मुज पर ए जिंदगी,
या तो मौत दे दे या अपने इम्तिहान ख़तम कर।

 
आशिष महेता 



Creative Commons License


जिंदगी तेरे इम्तिहान by Ashish A. Mehta is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.

Based on a work at http://www.gujjustuff.com/.

Permissions beyond the scope of this license may be available at http://www.gujjustuff.com/


Saturday, September 5, 2020

મારી કેસ ડાયરી : અવની-અવિનાશ

પ્રિય વાંચકમિત્રો,

“....જીંદગી કા સફર; હે યે કૈસા સફર,
કોઈ સમજા નહિ; કોઈ જાના નહિ...."

શનિવારની સાંજે અજય પટેલની ચેમ્બરમાં લેપટોપમાં જુના ગીતો ધીમા અવાજે વાગી રહ્યા હતા અને એ સમયે જ ઇન્ટરકોમની રીંગ વાગી. પંક્તિએ ઇન્ટરકોમ પર જણાવ્યું, “સાહેબ, ચિંતન સર આવ્યા છે.”

“મોકલ એને અને રામજી જોડે ૩ કોફી પણ મોકલાવજે.” રાબેતા મુજબની ચિંતન માટેની ટૂંકી સુચના આપી.

“કેમ છો સાહેબ?” ફૂલ હાઈટનો ગ્લાસ ડોર ખોલી અંદર દાખલ થતા કાયમની જેમ જ ઉત્સાહિત અવાજે ચિંતને પૂછ્યું.

“બસ મજામાં, આવ, તું જણાવ કેમ છે તું અને ઘરે બધા?” વ્યવસાયિક સંબંધમાં પણ માનવીય અભિગમ ધરાવતા એડવોકેટ અજય પટેલે જવાબ આપવાની સાથે સામે પૂછ્યું.

“બસ પ્રભુ કૃપા. આજે એકદમ રીલેક્ષ લાગો છો. ઓલ્ડ સોંગ ચાલી રહ્યા છે. વેઈટીંગ એરિયા ખાલી છે.” પોતાની ઓબ્જર્વેશન શક્તિનો પરિચય આપતા ચિંતને જણાવ્યું.

દરવાજા પર નોકીંગ કરીને ઓફીસમાં નવો જ જોડાયેલ ઓફીસ બોય રામજી ચેમ્બરમાં દાખલ થયો અને ટેબલ પર કોફીના ૩ કપ મુક્યા.

આજે એક નવી વાત તને કહેવાની છે. જીવનમાં ક્યારેક અણધારી ઘટનાઓ બની જાય છે, જે બન્યા પછી જાણે-અજાણે આપણે પ્રારબ્ધને માનવું પડે. તેં ઘણી વખત બસની પાછળ કે બીજી કોઈ જગ્યાએ વાંચ્યું હશે, “ઝઘડા ચીજના નહિ, જીદના હોય છે.” એવી જ એક કહાની અવની અને અવિનાશની છે. 

અવની અને અવિનાશ - બંને એક જ સમાજના અને બંનેના લગ્ન એરેન્જ મેરેજ, સમાજના રીત રીવાજ મુજબ, વિધિ-વિધાનથી, બંને પક્ષના વડીલોની હાજરીમાં ધામધૂમથી થયા હતા. પ્રાણ અને પ્રકૃતિમાં કોઈ જ ફેર ના થાય. અવિનાશ, એના પરિવારમાં સહુથી મોટો, લાગણીશીલ. લાગણીશીલ વ્યક્તિ સાહજિક રીતે થોડા ગુસ્સાવાળા હોય. અવિનાશ પણ એ જ પ્રમાણે ભોળો અને ગુસ્સાવાળો, પણ મનનો કપટી નહિ. સામા પક્ષે અવની થોડી નાદાન હતી. એની તકલીફ એ જ હતી કે એ જે કહેવા માંગે એ સામેવાળાને બરાબર રીતે સમજાવી ના શકે. આર્થિક રીતે જોવા જઈએ તો બંને પક્ષ સામાન્ય પરિસ્થિતિના. અવિનાશ બાજુ પૈતૃક જમીન ખરી પણ એમાંથી કોઈ ખાસ આવક નહિ. સામા પક્ષે અવનીના પિતા નિવૃત સરકારી અધિકારી એટલે પેન્શન આવે. અવિનાશ એના લગ્ન સમયે સામાન્ય ટ્યુશન ક્લાસ કરે. એનો ખર્ચો નીકળી રહે પણ મોટી મર્યાદા એ કે, સાતે સાત દિવસ એની કામગીરી ચાલુ રહે. અવિનાશ એની પોતાની પુરેપુરી આવક એના પિતાને આપી દે.

અહીંથી જ સમજફેરની શરૂઆત થઇ. અવનીને એવું લાગવા લાગેલ કે અવિનાશ એનું ધ્યાન નથી રાખતો અને અવનીને કોઈ જ મહત્વ નથી આપતો. લગ્નના બે વર્ષ પુરા થયા અને એમના ત્યાં દીકરીનો જન્મ થયો. દીકરી પણ બે વર્ષની થઇ ગઈ અને આ સમયગાળામાં અવની અને અવિનાશ વચ્ચેનું અંતર બહુ વધારે વધી ગયું. બંનેને એક-બીજા પર ભારોભાર અવિશ્વાસ થઇ ગયો.

ચૈતન્ય શંભુ મહારાજ પોતાની કથામાં કહે છે કે, “દીકરીનું ઘર કરાવવામાં અને તોડાવવામાં સહુથી મોટો ફાળો દીકરીની માનો હોય છે.” એ નિયમ મુજબ અવનીના પિયરપક્ષ તરફથી અવનીને સાચું માર્ગદર્શન આપવામાં ના આવ્યું અને જે માર્ગદર્શન આપવામાં આવ્યું તે તારી વિચારક્ષમતાથી પણ આગળ છે. અવની એની દીકરી સાથે અવિનાશના ઘરેથી નીકળી ગઈ અને પોતાના મા-બાપના ઘરે પહોંચી ગઈ. અવિનાશના કુટુંબીઓએ બંને વચ્ચે ઘરમેળે સમાધાન થાય એવા ઘણા પ્રયત્નો કર્યા પણ પાણી ઉપર પેન્સિલથી લખ્યા બરાબર - કોઈ જ પરિણામ નહિ.

અવનીએ કોર્ટમાં કેસ દાખલ કર્યો. તું તો જાણે જ છે કે કાયદો પણ સ્ત્રીની તરફેણમાં અને મોટા ભાગે તો કહાની ઘર ઘર કી.. એક જેવી જ હોય. એક પછી એક એમ ત્રણ કેસ અવિનાશ વિરુદ્ધ દાખલ થઇ ગયા. લગભગ ત્રણ વર્ષ બંને તરફે કેસ મેટર ચાલી. ત્રણ વર્ષ પછી બંને પક્ષના વકીલોએ મધ્યસ્થી કરી અને સમાધાન કરાવ્યું. અવનીની શરત મુજબ અવિનાશે પોતાના સંયુક્ત પરિવારમાંથી અલગ રહેવા જવાનું સ્વીકાર્યું. ધીમે ધીમે પરસ્પરના મતભેદો દૂર થવા લાગ્યા. સમાધાનના બે વર્ષ બાદ તેમના ત્યાં પુત્રનો જન્મ થયો.

સમય પસાર થતો ગયો, અવની ધીમે ધીમે અલગ-અલગ સામાજિક પ્રવુત્તિમાં જોડવા લાગી અને એની વિચારસરણી વિકસિત થવા લાગી. અવિનાશે પણ પોતાના સ્વભાવ પર કાબુ મેળવવાનો પ્રયત્ન કર્યો અને ધીમે ધીમે પરિસ્થિતિ થાળે પાડવા લાગી. હાલમાં પણ બંને વચ્ચે ક્યારેક ક્યારેક વાતાવરણ બગડી જાય છે, પણ જ્યાં ત્યાં બંનેનું ગાડું ગબડે છે.

તારી પહેલાં જ અવિનાશ આવીને ગયો. હું ખાલી એને સંભાળવાની જ ફી લઉં છું, બાકી એના સવાલનો જવાબ પણ એ જ આપે છે. એ કહેતો હતો કે સાહેબ આના કરતા છુટાછેડા લીધા હોત તો સારું થાત પણ પછી તરત જ એણે જ કીધું કે સાહેબ આ બંને બાળકો પ્રત્યેની કોઈ લેણદેણ ચુકવવાની હશે, કુદરતના ક્રમ મુજબ જયારે અમારું એક-બીજા સાથેનું ઋણાનુબંધન પૂર્ણ થશે ત્યારે આપોઆપ અમારા સંબંધોનો પણ અંત આવી જશે. જતાં જતાં કેટલી સરસ વાત કીધી એણે ઋણાનુબંધન....

આટલા વર્ષોના અનુભવ પછી એક વાત તો માનવી જ પડે કે સ્ત્રીને સમજવી કદાચ ભગવાન શ્રી કૃષ્ણ સિવાય કોઈનાથી સંભવ નથી. બસ, અવિનાશ હમણાં જ ગયો અને મેં જુના ગીતો સાંભળવાનું ચાલુ કર્યું.

“સાહેબ, એક વાત કહું, આવી ઘટનાઓ સાંભળીને પ્રશ્ન થાય છે કે લગ્ન કરવા જોઈએ કે નહિ? મન વિચારે ચઢી જાય છે.”

“પેલો શબ્દ યાદ કર ચિંતન, ઋણાનુબંધન... બસ, કરમની લેણા-દેણી. તારા પ્રારબ્ધમાં જે હશે એ જ થશે. પ્રારબ્ધ કોઈનાથી બદલાતું નથી. બોલ, બીજું કહે.”

“ના બસ સાહેબ, હું રજા લઉં. આવજો.”

"આવજે."


આશિષ એ. મહેતા


********************************************************************************************
********************************************************************************************




Creative Commons License


મારી કેસ ડાયરી : અવની-અવિનાશ by Ashish A. Mehta is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.

Based on a work at http://www.gujjustuff.com/.

Permissions beyond the scope of this license may be available at http://www.gujjustuff.com/

Saturday, August 29, 2020

વિવિધતામાં એકતા

"અરે જલ્દી કરો..... ચંદનબેનના ત્યાં જઈને ફોન કરો..... ફાયરબ્રિગેડને બોલાવો..... ગુપ્તાજીની ફેક્ટરીમાં આગ લાગી છે."

1980 નો દાયકો હશે. ત્યારે ફોન એટલે લેન્ડ લાઈન ફોન અથવા પી.સી.ઓ. મોબાઈલની તો કોઈએ કલ્પના પણ નહોતી કરી. અમદાવાદ શહેરના સરસપુર વિસ્તારમાં આવેલ એક મિલ કમ્પાઉન્ડમાં બનેલી વસાહત. ભારતભરમાં કેટલી કોમ અને સંપ્રદાયના લોકો રહે છે એનું ટૂંકમાં વર્ણન અને માહિતી જોઈતી હોય તો કમ્પાઉન્ડમાં જોવા મળે. ભારતના લગભગ બધા જ રાજ્યોના, ધર્મોના લોકો એ વસાહતમાં રહેતા હતા. ઉસ્માન પઠાણ, જસજિતસીંગ ગિલ, ફિરોઝ દસ્તૂર, કમલ માલવાણીની સાથે રાકેશ જાની પણ રમતા જોવા મળે. સલમા ચાચી ક્યારેક બધા છોકરાઓને કહી દે, "આજ કિસી કો પીને કે વાસ્તે એક ગિલાસ પાની નહિ દૂંગી." અને ઈદના દિવસે એ જ સલમાચાચી બધા છોકરાઓને પ્રેમથી શિરખુરમા ખવડાવે. એવા કમ્પાઉન્ડમાં હું પણ મારા પરિવાર સાથે ગોડાઉન જેવા ભાડાના મકાનમાં રહેતો.

કમ્પાઉન્ડને બે વિભાગમાં વહેંચી શકાય, મેદાન થી નાના દરવાજા, જે પાછળના દરવાજા તરીકે ઓળખાતો હતો તે બાજુનું અને મેદાનથી મેઈન ગેટ જે કાલુપુર રેલવે સ્ટેશનની પાછળના ભાગ તરફ જતા રસ્તા તરફ આવેલ હતો તે બાજુનું કમ્પાઉન્ડ.

ચંદનબેન તે અમારા મકાન મલિક અને કમ્પાઉન્ડના નાના દરવાજા તરફના ભાગમાં ધરમચંદ સિવાય એક માત્ર એમના ઘરે જ તે સમયે ફોનની સગવડ. ગુપ્તાજી એટલે મૂળ ઉત્તરપ્રદેશથી રોજીરોટીની તલાશમાં આવેલ અને પોતાની મહેનતના બળે કમ્પાઉન્ડમાં સ્થાયી થયેલ નખશીખ સજ્જન વ્યક્તિ. પોતાની અટક અને વતન ના જણાવે તો બોલી પરથી શુદ્ધ ગુજરાતી જ લાગે. કમ્પાઉન્ડના નાના દરવાજા તરફના ભાગે એ પોતાના 12 બાય 20 ફૂટના મકાનમાં રહે અને એ જ મકાનમાં હોટલ ચલાવે એને ખરા અર્થમાં હોટલ કોઈ પણ રીતે કહી શકાય નહિ. રોજમદાર કામદાર બપોરે તથા રાત્રે જમવા આવે અને ગુપ્તાજી હૃદયના ભાવથી જમાડે અને કદાચ કોક રોજ જમવા આવતા રોજમદાર પાસે જમવા જેટલા પૈસા ના હોય તો ગુપ્તાજી એને આગ્રહપૂર્વક જમાડે અને કહે "કાલે ભેગા પૈસા આપી દેજો."

રવિવારની સવારનો સમય હતો. નિત્યક્રમ અનુસાર ગુપ્તાજીની હોટલમાં ભીડ જામી હતી અને ગુપ્તાજી દરેકને જમાડતા હતા. સવારના આશરે 10.30 વાગ્યા હશે. એ સમયે રસોઈયાથી એક નાની ભૂલ થઇ ગઈ. મોટી કડાઈમાં તેલમાં પૂરીઓ તળાઈ રહી હતી અને તેલ ઉકળી રહ્યું હતું અને એમાં રસોઇયાના હાથમાંનો પાણીનો જગ છટક્યો, ઉકળતા તેલમાં પાણી પડ્યું અને લાગી આગ. તેલ અને પાણી નીચે ફેલાયું અને જોતજોતામાં આગ પકડાઈ ગઈ. લાકડાનું ટેબલ, લાકડાની ખુરશીઓ, ટેબલ પર પાથરેલ પ્લાસ્ટિકના ટેબલ ક્લોથ, તેલનો ડબો, જુના ગાભા, ગેસનો બાટલો - અકસ્માતે લાગેલ આગને વેગ આપવાની બઘી જ સામગ્રી હાજર હતી. ગેરહાજર કંઈ હતું તો એ આગ બુઝાવવા માટેની સાધન સામગ્રી. હોટલમાં હાજર લોકો સ્પષ્ટ રીતે બે વિભાગમાં વેંહચાઈ ગયા. એક જે આગની બીજી તરફના ખુલ્લા ભાગ તરફ જેમાં રોજ જમવા આવનાર રોજમદાર અને કમ્પાઉન્ડના બીજા રહેવાસીઓ અને બીજી તરફ હતા ગુપ્તાજી અને એમનો રસોઈયો જેમનો બહાર નીકળવાનો રસ્તો રોકી રહી હતી અકસ્માતે લાગેલી આગ. જાણે કે એક લક્ષમણ રેખા ખેંચાઈ ગઈ.  હાજર લોકોનો હોબાળો અને કોલાહલ, જેટલા મસ્તક એટલા ઉપાય. બસ એમાંના જ એકે ઉપાય સૂચવ્યો, "અરે જલ્દી ચંદનબેનના ત્યાં જઈને ફોન કરો, ફાયરબ્રિગેડને બોલાવો." ભીડમાં ઉભેલ એક જાણ દોડીને આવ્યો અને ચંદનબેને પણ ફોનનું લોક ખોલી દીધું હતું. એ જમાનામાં ફોન ટચ પેડવાળા નહિ, પણ રાઉન્ડ ડાયલ વાળા હતા અને ફોનમાં પણ લગભગ મોટાભાગના લોકો લોક રાખતા હતા. ફાયરબ્રિગેડને ફોન કર્યો અને સામા છેડેથી તાત્કાલિક હકારાત્મક પ્રત્યુત્તર પણ મળ્યો.

આગની બીજી તરફ ફસાયેલ ગુપ્તાજી અને એમના રસોઈયાની હાલત ભયાનક હતી. એક એક પળ એમના માટે કિંમતી હતી. ધુમાડો વધી રહ્યો હતો અને શ્વાસ રૂંધાઇ રહ્યો હતો. ભીડમાંથી એક જાણે કીધું, "રેતી નાખો. આ રહી રેતી." ઉપાય સાચો અને અસરકારક હતો. ગુપ્તાજીની હોટલની સામેની લાઈનમાં જ રેતીનો ઢગલો હતો. ગુપ્તાજીની હોટલની લાઈનની સામે ધરમચંદનું ત્રણ માળનું મકાન હતું - મકાન નહિ અડ્ડો હતો. ધરમચંદ, આશરે પંચાવનની ઉંમરે પહોંચેલ કદાવર કદ-કાઠી વાળો માણસ, એ એના મકાનમાં જુગારખાનું ચલાવતો એ સમયનો નામચીન ગુંડો. રેલવે સ્ટેશન પરની તમામ કેન્ટીનનો હપ્તો, શાકભાજીની લારીવાળાનો હપ્તો, ફરતા વિસ્તારની તમામ દુકાનોવાળાનો હપ્તો અને એવી બીજી ઘણી બધી બાબતોમાંથી રોજે રોજનો હપ્તો ધરમચંદને મળી જતો. રેતી હતી પણ લેવાની હિંમત કોઈની ન હતી, કારણ કે એ રેતીની માલિકી ધરમચંદની હતી. ધરમચંદના મકાન કમ અડ્ડાનું રીનોવેશન થઇ રહ્યું હતું. ધરમચંદની સવાર ક્યારેય બપોરના 12.00 વાગ્યા પહેલા નહતી પડતી. આજે આ બધો કોલાહલ સાંભળી ધરમચંદ કંટાળા અને ગુસ્સા સાથે ઉઠીને એના મકાનના ત્રીજા માળની બાલ્કનીમાં આવ્યો. પરિસ્થિતિનો તાગ મેળવતા એને વાર ના લાગી અને ધરમચંદે ઉપરથી જ મોટા અવાજે બુમ મારી, "અબ્દુલ, ફટાફટ રેતી ડાલના શૂરૂ કર." અબ્દુલ રેતી નાખવાનું શરૂ કરે એ પેહલા આગ બુઝાવવાનો પ્રયત્ન કરી રહેલ રોજમદારોએ જે હાથમાં આવ્યું એનાથી અને કંઈ હાથમાં ના આવ્યું એણે ખોબે ખોબે હાથથી રેતી નાખવાનું શરૂ કરી દીધું. "ઝાઝા હાથ રળિયામણા" એ ઉક્તિ મુજબ થોડી વારમાં આગ કાબુમાં આવી ગઈ. ગુપ્તાજી અને એમનો રસોઈયો બેભાન થઇ ગયા હતા. ધરમચંદ પણ ત્યાં આવી ગયો. એને આવતો જોઈને ભીડમાં જગ્યા થઇ ગઈ. ધરમચંદની પાછળ એના માણસો અબ્દુલ, સુલતાન, પિન્ટો અને બીજા હતા. ધરમચંદે પાછળ નજર કરી અને એનો ઈશારો સમજી ગયા હોય તેમ પિન્ટો અને સુલતાન અંદર ગયા અને ગુપ્તાજી અને એના રસોઈયાને ખભે ઉઠાવીને બહાર લાવ્યા. ફાયરબ્રિગેડની ગાડી આવી અને બાકીનું કામ એમણે પૂર્ણ કર્યું. આગના કારણે મિલ્કતને સારા એવા પ્રમાણમાં નૂકશાન થયું હતું. ગુપ્તાજી અને એમનો રસોઈયો ભાનમાં આવી ચુક્યા હતા. ગુપ્તાજી એમની હોટલની દુર્દશા જોઈને રડી રહ્યા હતા. ધરમચંદે એમના ખભે હાથ મુક્યો અને કહ્યું, "જાન સલામત તો સબ સલામત, ફિકર નહિ કરો. લો આ દશ હજાર (એ જમાનામાં પ.00 રૂપિયાનું એક લીટર દૂધ આવતું હતું.) કમાવ તો પાછા આપજો, ના કમાવ તો ફિકર નહિ. તમારી હોટેલનું ઘણી બધી વખત મફત ખાધું છે."

હું પણ આ આખી ઘટનામાં શામેલ હતો. એ સમયે તો મને કંઈ ખાસ ખબર નહોતી પડી. પણ, આજે અનુભવે હું  એટલું ચોક્કસ કહી શકું કે, એ સમયે સમાજવિદ્યા વિષયમાં એક વિધાન આવતું "ભારતમાં વિવિધતામાં એકતા રહેલ છે." એનું જીવંત ઉદાહરણ એ દિવસે જોયું હતું. એ સમયે એ વિધાનનો અર્થ પૂરેપૂરો સમજી નહતો શક્યો. આજે હમણાં ફરીથી અનાયાસે એ જ કમ્પાઉન્ડમાં જવાનું થયું અને ભૂતકાળની એ ઘટના તાજી થઇ ગઈ. આજે મને સમજાયું કે, આમ આપણે બધા ધર્મ, સમાજ, માન્યતા, રહેણી-કહેણી, ભાષા, રીતિ-રિવાજોથી અલગ અલગ છીએ, પણ જયારે કોઈ આપત્તિ આવે છે ત્યારે આપણે બધા ભારતીય બની જઈએ છીએ. સલમાચાચી પાણી કેમ નહતા પીવડાવતા અને શા માટે એ જ સલમાચાચી આગ્રહ કરીને શીરખુરમા ખવડાવતા એ પણ મને સમજાયું. આજે ચંદનબેન, ગુપ્તાજી, ધરમચંદ, સલમાચાચી કોઈ હયાત નથી અને કમ્પાઉન્ડ પણ બદલાઈ ગયું છે. જે મેદાનમાં અમે રમતા હતા ત્યાં આજે એક ચોક્કસ સંપ્રદાયનું ધાર્મિક સ્થળ છે અને આખા કમ્પાઉન્ડમાં એક જ કોમની વસ્તી છે અને અંદરોઅંદરના ઝગડા રોજિંદી બાબત બની ગઈ છે. એક સમયે જે કમ્પાઉન્ડ આખા ભારતનું પ્રતિનિધિત્વ કરતુ હતું અને વિવિધતામાં એકતાનું ઉદાહરણ હતું ત્યાં આજે સાવ વિપરીત પરિસ્થિતિ છે. એનું કારણ કદાચ રાજકારણ, વોટ બેંકની રાજનીતિ, દેશથી પહેલા પોતાના પક્ષ અને પોતાની કોમનું વિચારવાની માનસિકતા, વધતો જતો જાતિવાદ અને પ્રાંતવાદ, કદાચ બદલાતી વિચારધારા, માત્ર પોતાનું અને પોતાના પરિવારનું જ કરવાની મનોવૃત્તિ કે બીજું કોઈ પણ હોઈ શકે. કારણ ગમે તે હોય પણ પરિણામ ઘાતક છે. 

જય ભારત સાથે...આશિષ મહેતાના પ્રણામ.


Creative Commons License


વિવિધતામાં એકતા by Ashish A. Mehta is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.

Based on a work at http://www.gujjustuff.com/.

Permissions beyond the scope of this license may be available at http://www.gujjustuff.com/

Saturday, August 22, 2020

સુધાંશુ - અંશુ

ઘણા વર્ષો પછી આજે તમે સુધાંશુ ત્રિવેદી, તમે તમારા વતન સરઢવમાં આવેલ. વતનમાં આવવાનો ઉદ્દેશ માત્ર એટલો જ કે, તમારું મકાન વેચી એની જે કોઈ રકમ આવે એ ગામની શાળામાં ભેટ તરીકે આપી દેવી. આજે સવારે જ તમારી ધારણા કરતા વધારે સારી રકમથી મકાનનો સોદો થઇ ગયો અને વેચાણનો દસ્તાવેજ પણ. તમારે તરત જ નીકળી જવું હતું પણ તમારાથી માંડ એકાદ વર્ષ મોટા તમારા બાળપણના મિત્ર દશરથે રાત રોકાઈ જવાનો આગ્રહ કર્યો અને જણાવ્યું કે, "આજે રૂપાલમાં પલ્લી છે. દર્શન કરીને જા. ફરી તું ક્યારે આવીશ?" અને તમે એક આશા સાથે રાત રોકાઈ ગયા. રાત્રે રૂપાલની પલ્લીના દર્શન કરી પાછા આવ્યા અને આજ સવાર સુધી જે તમારું મકાન હતું એ મકાનની આગળની જગ્યામાં દશરથે પાથરી આપેલ ખાટલામાં બેઠા. વાતોનો માહોલ જામ્યો હતો, જામતી જતી રાત હતી, અતીતની વાતો થતી હતી અને જૂની યાદો તાજી થતી હતી અને સાથે સાથે તમારી નજર કોઈકને શોધતી હતી. વાતમાં અને વાતમાં દશરથે તમને પૂછી લીધું, "તું ક્યાં રહે છે એ તો કહે?" "હાલ વડોદરા છું." એટલું કહી એક વિઝિટિંગ કાર્ડ કાઢી તમે એના હાથમાં આપી દીધું અને દશરથે કહ્યું, "કાજલ પણ હાલ વડોદરા જ છે. તને ખબર છે?" કાજલનું નામ સાંભળી કાન એકદમ સતર્ક  થઇ ગયા અને શરીર ટટ્ટાર થયું, પણ ચહેરા પર કોઈ જ હાવભાવ બદલાવા ના દીધા. દશરથ સાથેની વાતમાં તમે એટલું જાણ્યું કે, કાજલના લગ્ન થઇ ગયા છે અને એ જ એના ઘર પરિવારની જવાબદારી નિભાવે છે. એનો પતિ કંઈ કમાતો નથી, બસ કાજલે સંસાર ચલાવ્યે રાખ્યો એને એક છોકરો હતો નીલ, જેનું માર્ગ અકસ્માતમાં ગયા વર્ષે જ અવસાન થયું અને હાલમાં કાજલ એના પૌત્ર અંશુ સાથે રહે છે, જે હાલમાં કોઈ સારી કોલેજમાં ભણી રહ્યો છે અને આજે કાજલ પણ આવી છે એના પૌત્ર સાથે.

બાળપણની વાતોએ તમને, તમે શું છોડ્યું હતું એનો અહેસાસ કરાવ્યો. સરઢવ ગામ એટલે એ ગામ જ્યાં તમારો જન્મ થયો હતો. ગામની પ્રાથમિક શાળામાં અભ્યાસ કર્યો હતો. એ ગામ જેની ધૂળ ભરેલી શેરીઓમાં તમારું બાળપણ પસાર થયું હતું. ગામની વચ્ચેનો ચોરો અને ભાગોળનો હવાડો હવે તો પહેલાના જેવા ધૂળિયા ન હતા રહ્યા અને સમયની સાથે સાથે આધુનિક બની ગયા હતા. સરઢવ ગામના ગોર મહારાજ અંબાલાલ ત્રિવેદીનું એકનું એક સંતાન એટલે તમે, સુધાંશુ ત્રિવેદી. બાળપણથી જ ભણવામાં અત્યંત તેજસ્વી, ધીર ગંભીર પ્રકૃતિના અને અસાધારણ તર્ક શક્તિ ધરાવતા તમે હંમેશા તમારા ક્લાસમાં પ્રથમ ક્રમાંકે પાસ થતા. દશ ધોરણ સુધીનો અભ્યાસ ગામમાં કર્યો અને દશમા ધોરણમાં પૂરા ગાંધીનગર જિલ્લામાં તૃતીય ક્રમાંકે ઉત્તીર્ણ થયા બાદ આગળ વધુ ઉચ્ચ અભ્યાસ માટે તમે વડોદરા તમારા એક દૂરના કાકાના ઘરે ચાલ્યા ગયા અને છૂટી ગયું તમારું ગામ સરઢવ. અને સરઢવની સાથે છૂટી ગયો એક ખાસ સાથ, જેની સાથે - જેના માટે તમે શમણાં જોયા હતા, જેની સાથે રમીને અને ભણીને તમે મોટા થયા હતા, એક ખાસ લાગણીભીનો પવિત્ર સંબંધ હતો. એ સંબંધ હતો ગામમાં તમારા ફળિયાની સામે પટેલ ફળીમાં રહેતા કનુકાકા, કનુભાઈ પટેલની તમારી જ ઉંમરની દીકરી, તમારી સોનુનો. તમારી અને સોનુની વચ્ચેના સંબંધનું કોઈ ચોક્કસ નામ ન હતું પણ તમને એકબીજાનો સાથ ગમતો હતો અને તમે બંને તમારી મર્યાદામાં અને વડીલોની હાજરીમાં જ મળતા હોઈ તમારા સંબંધ ઉપર કોઈએ આંગળી ઉઠાવવાની પણ નહોતી.

નદીના વહેણની જેમ સમય પસાર થઇ ગયો. સરઢવ ગામ, બાળપણ, કિશોરાવસ્થા છૂટી અને યુવાની આવી અને તમે ભારતદેશની સર્વોત્તમ પરીક્ષા યુ.પી.એસ.સી. પાસ કરી નેશનલ સિક્યોરિટી એજન્સીમાં જોડાયા અને ગુજરાત છોડી દિલ્હી ચાલ્યા ગયા અને તમે તમારા માતા-પિતાને પણ તમારી જોડે રહેવા બોલાવી દીધા.  તમારા માતા પિતા પાસેથી તમે જાણ્યું કે સોનુના લગ્ન થઇ ગયા. અવાર-નવાર તમને તમારા માતા-પિતાએ લગ્ન કરી લેવા જણાવ્યું, પણ તમે કોઈ કારણ આપ્યા વગર જ લગ્નનો ઇન્કાર કરતા રહ્યા. કાળક્રમે તમારા માથા પરથી માતા અને પિતાની છત્રછાયા જતી રહી અને તમે એક ચોક્કસ કારણસર લગ્ન કર્યાં જ ન હતા. આજે ઉંમરના સાઈઠ દાયકા પછી, ક્લાસ વન સરકારી અધિકારી તરીકે નિવૃત્ત થયા બાદ, તમારા નજીકના કહેવાય એવું જો કોઈ નજીકનુ હોય તો એ એક માત્ર તમારો દૂરનો ભત્રીજો ઉમંગ હતો જે તમારી સાથે જ રહેતો હતો અને મલ્ટીનેશનલ કંપનીનો ડાયરેક્ટર હતો.

સવાર પડી ગઈ તમે વડોદરા જવા તૈયાર થઈને નીકળ્યા અને દશરથે તમને એક પ્રેમાળ આલિંગન આપ્યું. આંખોમાં ઝળહળીયા આવી ગયા પણ તમારી નેશનલ સિક્યોરિટી એજન્ટ તરીકેની તાલીમે તમને લાગણીના પ્રવાહમાં વહેતા અટકાવી દીધા. ગામના આગેવાનો તમને વળાવવા આવ્યા સહુ પાસેથી રજા લઇને તમે તમારી સ્કોર્પિયો ગાડી સ્ટાર્ટ કરી. ગામનો એ જ ચોરો, મંદિર, શાળા છોડી આગળ વધી રોડ પર આવ્યા અને તમને આવતા જોઈ એક સોહામણા કિશોરે લિફ્ટ માંગતો ઈશારો કર્યો. એની જોડે એક વૃદ્ધ સ્ત્રી હતી. તમારા જ ગામના કોઈ હશે એવી ધારણા સાથે તમે ગાડી રોકી અને દરવાજાનો ગ્લાસ ઉતારી યુવાન સામે પ્રશ્ન સૂચક નજરે જોયું. "અંકલ લિફ્ટ આપશો?" તમે કંઈ જ બોલ્યા વગર ગાડીના દરવાજા અનલોક કર્યા અને તમારી બાજુમાં એ કિશોર અને પાછળની સીટ પર એ વૃદ્ધ સ્ત્રી ગોઠવાઈ. પણ એની બેસવાની રીતથી તમને ખ્યાલ આવી ગયો કે એને ઘૂંટણ અને કમરની તકલીફ છે. દરવાજો બંધ થયા પછી તમે ફરીથી કાર સ્ટાર્ટ કરી. કિશોરે તમને જણાવ્યું કે, "આમ તો અમારે દૂર જવું છે. પણ હાઇવે પર ઉતારી દેશો તો ચાલશે." એક નજર એ કિશોર તરફ કરી તમે બેક મિરરમાં એ વૃદ્ધ સ્ત્રીનો ચહેરો જોયો. એકાદ ક્ષણ માટે તમારી ચાર આંખો એક થઇ અને તમારું મન એ સ્ત્રીના ચહેરાને ઓળખવાનો પ્રયત્ન કરવા લાગ્યું. હાઇવે પહોંચીને તમે એ યુવાનને પૂછ્યું, "ક્યાં જવું છે, દોસ્ત?" "આમ તો છેક વડોદરા જવું છે. મારે આ અઠવાડિયામાં કોલેજમાં સબમીશન છે. હું તો ના પડતો હતો દાદીને કે આ વર્ષે નથી જવું ગામડે, પણ દાદી માન્યા જ નહિ. અંકલ, તમે હાઇવે પર બસ મળે એવી જગ્યાએ અમને ઉતારી દેશો તો ચાલશે". એક નજરે ફરી તમે બેક મિરરમાં પાછળ બેઠેલ વૃધ્ધાનો ચહેરો જોયો. આ વખતે તમને એવું લાગ્યું કે આ ચહેરો બહુ પરિચિત છે, એ જ અણિયાળું નાક, ત્રિકોણ લાંબો ચહેરો, ઉભું ઓળેલું માથું, ઉંમર અને કદાચ પરિસ્થિતીના કારણે ઊંડી ઉતરી ગયેલ આંખોમાં જો કિશોરાવસ્થાની કુતુહલતા અને જિજ્ઞાસા ઉમેરી તેજસ્વી બનાવવામાં આવે તો એ જ આંખો, શરીર પર પરિસ્થિતિના કારણે લાગેલ ઘસારાને દૂર કરવામાં આવે તો... હા, આ તો કાજલ જ છે, પાક્કું કાજલ. તો એનો અર્થ એ કે તમારી બાજુમાં બેઠેલ કિશોર અંશુ છે. તમે સીધું જ પૂછ્યું, "વડોદરામાં ક્યાં જવું છે? હું વડોદરા જ જઉ છું." "અંકલ, વડોદરા એક્સપ્રેસ હાઇ-વે પાસે ઉતારી દેજો, ત્યાંથી અમારું ઘર નજીક છે." "ઓકે" અને તમે કારમાં મ્યુઝિક ચાલુ કર્યું. જુના નવા ગીતોનું તમારું મનપસંદ કલેક્શન પ્લે થયું. એક્સપ્રેસ હાઇ-વે પર ચઢીને તમે એકદમ ધીમા અવાજે બાજુમાં બેઠેલ કિશોરને પૂછ્યું, "શું નામ છે તારું, બેટા?"

"અંશુ" અને તરત જ બેક મિરરમાં જોઈ પાછળ બેઠેલ વૃદ્ધાને પૂછ્યું, "તમે કાજલને?"

આશ્ચર્ય સાથે જવાબ મળ્યો, "હા."

"ઓળખાણ પડી?" એટલું પૂછીને તમે કાર ટોપ ગિયરમાં નાખી.

થોડી વાર સુઘી કોઈ જવાબ ના આવ્યો એટલે તમે જાતે જ તમારો પરિચય આપ્યો, "હું સુધાંશુ ત્રિવેદી" અને બેક મિરરમાં પાછળ બેઠેલ વૃધ્ધાના ચહેરા તરફ જોયું. 

એની આંખોમાં એક ચમક આવી, ચહેરા પર સ્મિત આવી ગયું અને એ જ સમયે તમારી કારની મ્યુઝિક સિસ્ટમમાં કુમાર શાનુના અવાજમાં ગવાયેલ તેજાબ ફિલ્મનું એક ગીત ગુંજી ઉઠ્યું, "સો ગયા યે જહાં, સો ગયા આસમા...." એ જ ગીતની એક પંક્તિ ".... હમ પાસ ભી હૈ ઔર દૂર ભી હૈ, આઝાદ ભી હૈ ઔર મજબૂર ભી હૈ...."  જાણે તમને કુદરતનો ઈશારો હોય તેમ તરત જ તમે ચહેરા પર આવેલ લાગણીભીનું સ્મિત છુપાવી દીધું.

અંશુએ પૂછ્યું, "અંકલ, તમે મારી દાદીને ઓળખો છો?"

બદલાયેલા સમયને માન આપીને તમે એક પળમાં ભૂતકાળ યાદ કરીને સહેજ સ્મિત સાથે કહ્યું, "હા બેટા, હું અને તારા દાદી સરઢવ ગામમાં સામસામેના ફળિયામાં રહેતા હતા એટલે ઓળખું છું અને એક જ ગામના હોય અમે ભાઈ-બહેન થઈએ. તું મને અંકલ નહિ, દાદા-મામા કહી શકે છે." 

અને તમે એને તમારી કારના ડેશબોર્ડનું ડ્રોવર ખોલવા કહ્યું. ડ્રોવરમાં તમારી લાયસન્સવાળી પિસ્તોલની બાજુમાં રહેલ વિઝિટિંગ કાર્ડ બોક્સમાંથી એક કાર્ડ કાઢી એને લઇ લેવા કહ્યું અને જણાવ્યું કે, "બેટા, કંઈ પણ કામ હોય તો આ મારો પર્સનલ નંબર છે, મને ફોન કરી શકે છે."

આ સમયે જ કારની મ્યુઝિક સિસ્ટમમાં મુકેશના અવાજમાં સ્વરબધ્ધ થયેલ ગીત વાગ્યું, "..જિસ દિલ મેં બસા થા પ્યાર તેરા, ઉસ દિલ કો કભી કા તોડ દિયા..."

વડોદરા એક્સપ્રેસ હાઇ-વે પૂરો થયો અને તમે તમારી સ્કોર્પિયો ગાડી સાઈડમાં ઉભી રાખી. અંશુનો નંબર લીધો અને કહ્યું, "હું તને ફોન કરીશ."

અંશુ અને એના દાદી ઉતરી ગયા બાદ તમે ફરી કાર સ્ટાર્ટ કરી. અંશુએ "થેંક્યુ દાદા" કીધું અને તમે એને એક સરસ સ્માઈલ આપ્યું અને એની દાદીને આવજો બહેન કહી કાર આગળ વધારી. કારની મ્યુઝિક સિસ્ટમમાં મુકેશનું સ્વરબધ્ધ કરેલ એક ઓર ગીત ગુંજી ઉઠ્યું, "ભૂલી હુઈ યાદો, મુજે ઇતના ના સતાઓ...."

અંશુ એ વાતથી સ્વાભાવિક રીતે જ અજાણ હતો કે, તમને સરઢવ છોડતા સમયે જેનો સાથ છોડવાનું સહુથી વધારે દુઃખ થયું હતું એ તમારી સોનુ એ જ અંશુની દાદી કાજલ હતી અને કદાચ કાજલને પણ તમારો સાથ છુટયાનું બેહદ દુઃખ હશે, એટલે જ તમને યાદ કરીને, જે નામથી તમને કાજલ બોલાવતી હતી એ જ નામથી એ એના પૌત્રને નવાજ્યો હતો અંશુ...

હા, તમારી સોનુ તમને અંશુ કહીને જ બોલાવતી હતી...

જેની સાથે પસાર કરેલ સમય તમારા માનસપટ પર હજુ તાજો હતો, જેની સાથે જીવનના કંઈક અલગ શમણાં જોયા હતા, જેની સાથે એક નામ વગરનો પવિત્ર સંબંધ હતો, એની સાથેના સંબંધને તમે આટલા વર્ષે ભાઈ-બહેનના સંબંધનું નામ આપ્યું. કોણ કહે છે કે, ભાઈ-બહેન એક બીજાના ખાસ દોસ્ત ના હોઈ શકે? અને એક સમયે જેના માટે બધું જ કરી છૂટવાની તમન્ના તમારા દિલમાં હતી એના પૌત્ર માટે હવે જે કંઈ પણ થઇ શકે એ કરવાનો નિર્ણય તમે કર્યો અને કાર તમારા ઘર તરફ આગળ વધારી. 


આશિષ એ. મહેતા


Creative Commons License



સુધાંશુ - અંશુ by Ashish A. Mehta is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.

Based on a work at http://www.gujjustuff.com/.

Permissions beyond the scope of this license may be available at http://www.gujjustuff.com/

Saturday, August 15, 2020

ये वीरों की धरती है

ये वीरों की धरती है गुरुओं की धरती है,
ये राम, कृष्ण और महावीर की धरती है,
जंहा भीष्मने जन्म लिया, चाणक्यने युग बदला,
ये वो चन्द्रगुप्त और सम्राट अशोक की धरती है।

राणा की शमशेरसे जहां मुघल भी कांपते थे,
शिवाजी की युद्धनीति से दुश्मन भी डरते थे,
शेऱ और बाघों की दहाड़ो की ये धरती है,
बहेती नदियाँ और ऊँचे पहाडो की ये धरती है।

ये वंदन की धरती है, पूजन और नमन की धरती है,
दुःख की बात है की ये जयचंदों से भरी धरती है,
हर काल में कोई न कोई जयचंद यंहा आया है,
इस देश को भीतरसे उसने खोखला बनाया है।

कभी जाती कभी धर्म के नाम पर, तो कभी कोई और नाम पर,
जयचंदों ने इस धरती के बेटों को अपने मतलब ख़ातिर बाँटा है,
आपसमें फुट डलवाकर लड़वाकर राज तख़्त तक पलटाया है,
मतलब निकल जाने के बाद फिर वो कभी कंहा सामने आया है।

फ़क्र है मुझे मैंने जंहा जन्म लिया ये वो पवित्र भारत भूमि है,
वतन पर मर मिटने वाले लाखों आज भी तैयार है, ये वो धरती है,
सीना ताने सरहद पर खड़े है जवान जंहा दुश्मन जिनसे कांपते है,
देश को बाँटने वालो को अब मारना जरुरी है ये चीखती यह धरती है।

ये वीरों की धरती है गुरुओं की धरती है,
ये राम, कृष्ण और महावीर की धरती है।

 
आशिष महेता 


Creative Commons License


ये वीरों की धरती है by Ashish A. Mehta is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.

Based on a work at http://www.gujjustuff.com/.

Permissions beyond the scope of this license may be available at http://www.gujjustuff.com/